آریا جوان - خراسان / خبری در فضای مجازی پربازدید شد با این مضمون که راننده تاکسی اینترنتی ، مسافرش را به دلیل لغو نکردن سفر به قتل رساند. پیامد خشم ناگهانی چیست و چگونه میتوان آن را کنترل کرد؟
«مدلش اینه عصبی که میشه خون جلوی چشماشو میگیره وگرنه چیزی توی دلش نیست». «این آزارش به یه مورچه هم نمیرسید چه برسه به این که جون یه آدم رو بگیره و بشه قاتل!» عصبانیتهای لحظهای، گاهی وقتها بلای جان میشوند و کار دست آدمها میدهند؛ فقط کافی است سری به اخبار جنایی بزنید تا با عمق فاجعه روبهرو شوید، قدرت خشمی که بازیچه آن میتواند به تیزی و برندگی یک چاقو باشد یا گلولهای در تفنگ یا صرفاً یک هلدادن ساده! و تو میمانی با خشمی که فروکش شده و یکعمر پشیمانی و ندامت که دیگر فایدهای ندارد.قتل از بزرگترین جنایاتی محسوب میشود که امنیت جامعه را به هم میریزد و معمولاً قانون شدیدترین کیفرها را برای قاتل درنظر میگیرد؛ اما بعضی دلایل قتل بهقدری مسخره به نظر میرسد که فکر میکنید نویسنده آن با شما شوخی دارد؛ مثلاً قتل بر سر ۲۰ هزار تومان پول! قتل همسر به دلیل خندههای زیاد! قتل پدر به دلیل اعصاب خردی! یا جایی مثلاً مقتول فکرش را هم نمیکرد که روزی به دلیل این که با کفش روی فرش راه رفته، کشته شود؛ یا از قاتل بپرسند چرا کشتیش؟ بگوید: «چون زیاد میخندید! » ریشه این همه خشم و عصبانیت از کجاست؟
زود از کوره در رفتن و به چاه افتادن...
سوالی که پیش میآید این است که چه اتفاقی در لحظه ممکن است رخ بدهد که به قتل و داغدار شدن یک خانواده و گرفتار شدن فرد دیگر به دست قانون بینجامد؟ یکی از دلایل این جرم، پایین آمدن آستانه تحمل و تابآوری مردم به خصوص جوانان در برابر هیجانات و عصبانیت است و بهاصطلاح زود از کوره درمیروند! در خیلی از مواقع، این قتلها بدون شناخت همدیگر انجام گرفته و قاتل و مقتول یکدیگر را نمیشناختند، از قضا در یک زمان و یک مکان اشتباه به هم رسیدند و سر موضوعات پیش پا افتادهای که احتمالاً در شدیدترین شکل ممکن نیم ساعت زمان میبرد تا به روال عادی برگردد، به هم پریدند و به این صورت پرونده قتلی باز شد.
بازار ![]()
ردپای نابرابری و احساس حقارت در قتلهای آنی
دلیل دیگری که علت قتل های بسیاری است، احساس حقارت است که میتواند یکی از عوامل ارتکاب قتلهای آنی باشد. این احساس حقارت ممکن است از نابرابریهایی که فرد در داخل خانواده و جامعه احساس کرده باشد، ریشه بگیرد؛ بیشتر افرادی که مرتکب قتل آنی میشوند، در لحظه با حس کوچکشدن و بیارزشی مواجهه میشوند و متأسفانه یاد نگرفتهاند آن را از زمان کودکی کنترل کنند! نمونه کوچک آن را بیشتر ما در بحثهای رانندگی و جای پارک دیدهایم! ازآنجاییکه خیلی از ما یاد نگرفتهایم چطور احساسات و امیال خودمان را بشناسیم و بعد مدیریت و کنترل کنیم، این حس به شکل خشم و انفجاری بزرگ، خود را در نزاع نشان میدهد که گاهی صحنه قتل را رقم میزند. قتلهای آنی در اثر اتفاقات بسیار جزئی و حاشیهای و بدون قصد و برنامهریزی اتفاق میافتد و در همه آنها پشیمانی و ندامت، عنصری مشترک است. به طوری که اگر پای درددل این قاتلان بنشینید، میگویند که اگر به گذشته و آن موقعیت برگردند، هرگز دستشان را به خون آلوده نمیکردند!
عصبانیتی که رنگ خون میگیرد
قتل های ناشی از عصبانیت (یا جنایات عصبانیت) معمولاً در شرایطی رخ می دهند که فرد به دلیل از دست دادن کنترل بر احساسات خود، به طور ناگهانی و بدون برنامه ریزی قبلی مرتکب قتل میشود. این نوع خشونتها اغلب تحت تأثیر عوامل روانی، استرس یا درگیریهای لحظه ای شکل می گیرند.
نمونههای واقعی از قتل های ناشی از عصبانیت
۱. درگیریهای خانوادگی یا روابط عاطفی| بسیاری از قتلهای مرتبط با خشونت خانگی در اثر جراحتهای کلامی یا فیزیکی ناگهانی رخ میدهند. مثلاً، در یک مشاجره شدید، یکی از طرفین ممکن است با استفاده از ابزارهای موجود (مانند چاقو یا اشیای سنگین) به طرف دیگر حمله کند.
۲. خشم در مکانهای عمومی| نزاعهای خیابانی، درگیری در کافه ها یا حتی خشونت ناشی از رانندگی ممکن است به قتل منجر شوند.
۳. قتلهای ناشی از «افتخار» یا توهین| در برخی فرهنگها، عصبانیت ناشی از توهین به حیثیت فرد یا خانواده ممکن است به قتل بینجامد. این موارد گاهی با عنوان «قتلهای ناموسی» ثبت میشوند.
۴. درگیریهای کاری یا مالی| اختلافات بر سر پول، ارث، یا حقوق کاری میتواند به خشونت کشنده منجر شود.
عوامل روانشناختی مؤثر
تکانشگری | افراد مبتلا به اختلالات کنترل خشم یا شخصیت مرزی ممکن است در مدیریت احساسات خود ناتوان باشند.
مصرف مواد| الکل یا مواد مخدر میتواند مهارگسیختگی را افزایش دهد و احتمال خشونت را بالا ببرد.
تجربیات گذشته| سابقه خشونت در خانواده یا قرار گرفتن در معرض خشونت، خطر تکرار چنین رفتارهایی را افزایش می دهد.
پیامدهای حقوقی| در بسیاری از سیستمهای قضایی، درمورد قتل های ناشی از عصبانیت ممکن است فرد تحت عنوان قتل غیرعمد محاکمه شود، نه قتل عمد؛ چرا که قصد قبلی وجود نداشته است.
با این حال، در مواردی که خشونت فوق العاده شدید باشد (مثلاً ضربات متعدد)، ممکن است به اتهام قتل عمد محکومیت صورت گیرد.
پیشگیری و مدیریت
برنامه های مدیریت خشم| آموزش مهارتهای کنترل احساسات و حل تعارض.
حمایت روانی| دسترسی به رواندرمانی یا مشاوره برای افرادی با سابقه خشونت.
قوانین سختگیرانه تر| محدودیت دسترسی به سلاحهای گرم یا ابزار خطرناک در مواقع بحرانی.