آریا جوان - شهر «عنبران» شهرستان نمین در سال ۱۳۹۹ به عنوان «شهر ملی گلیم» ثبت شده و اکنون با دارا بودن سه هزار و ۵۰۰ بافنده گلیم، برای ثبت جهانی در سازمان یونسکو مطرح است.
اغلب اهالی شهر عَنبَران اهل سنت شافعی هستند و محلات شهر از سه روستای سابق عنبران بالا، عنبران پایین و امین جان تشکیل شده است.
بافت گلیم در عنبران از رونق زیادی برخوردار است و خیلی از خانوادهها به آن مبادرت میورزند ؛ این شهر به عنوان شهر ملی گلیم از شهرت بسیاری برخوردار است و قابلیت ثبت جهانی دارد.
آنگاه که دست های ظریف و نجیب گلیم بافان، رنگ ها را در دارها میپاشند و پودها را برای نمایش نقشهای خاطرهانگیز گره میزنند، گویی عنبران، سرشار از عنبر و عود میشود و نقش هر گلیم صدها خیال و خاطره را در اذهان زنده میکند.
به گفته مدیر روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، شهر ملی گلیم ایران یکی از مراکز مهم تولید محصولات صنایع دستی استان اردبیل است و پنج هزار هنرمند صنایع دستی در آن مشغول تولید گلیم و سایر دست آفریدهها هستند.
یاسر رعنایی افزود: گلیمبافان عنبرانی به صورت کارگاهی و انفرادی فعالیت میکنند و تولیدات آنها ظرفیت بزرگی برای صنایع دستی استان اردبیل محسوب میشود و در حال حاضر عنبران به عنوان شهر ملی گلیم شناخته میشود.
وی ادامه داد: با توجه به ظرفیتهای موجود، تبدیل عنبران به شهر جهانی صنایع دستی در حال پیگیری است و پرونده آن در مراحل نهایی شدن است و در این راستا به توسعه برخی زیرساختها و تامین امکانات نیاز است و مساعدت مسئولان ارشد استانی و ملی می توان مسیر را هموار سازد.
وی گفت: در استان اردبیل حدود ۳۰ هزار هنرمند در ۶۰ رشته صنایع دستی فعالیت میکنند و گلیم عنبران به لحاظ شکل، فرم، رنگ، کیفیت، بازاریابی و مشتری پسند بودن حرف های زیادی برای گفتن دارد و از معروفیت خاصی برخوردار است.
رعنایی اضافه کرد: علاوه بر گلیم، انواع چرم و ملیله، معرق نمین، مرصع و معرق سنگ خلخال، جاجیم بافی، قالی بافی، پالاز بافی، ورنی بافی، تراش شیشه، مسند بافی، سفالگری، چاقو سازی، قلم زنی و کاشی معرق از جمله صنایع دستی معروف استان اردبیل است.
دبیرخانه شهر ملی گلیم احیا می شود
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل از برنامه احیای ساختمان صنایع دستی عنبران و تشکیل دبیرخانه شهر ملی گلیم در آن خبر میدهد.
جلیل جباری در این راستا اظهار کرد: صنایع دستی شهر ملی گلیم و هنرمندان آن نیاز به حمایت دارند و قرار است فعالیت هنرمندان صنایع دستی به ویژه در شهرهای ملی صنایع دستی تسهیل شود.
وی افزود: از تمام فرصتها و امکانات برای بهبود شرایط فعالیت صنعتگران استفاده میکنیم و برای آموزش گلیم و نقوش آن برنامه داریم تا اصالت گلیمها حفظ شود، اما اگر هنرمندان صنایع دستی فعال و همراه نباشند تلاش ما در این حوزه بیمعنی است.
او اظهار کرد: برای برگزاری نمایشگاههای مختلف بهویژه نمایشگاه ملی صنایع دستی اردبیل برنامهریزی شده است و از حضور صنعتگران عنبرانی استفاده خواهیم کرد تا گلیم این منطقه بیش از پیش معرفی شود.
راز تار و پود گلیم عنبران
به گفته کارشناسان ، گلیم عنبران از شاخصترین دستبافتههای استان اردبیل است که با تکیه بر سنتهای محلی، اصالت در مواد اولیه و نقوش خاص شناخته میشود ، برای بافت گلیمها از پشم مرغوب گوسفندان محلی و رنگهای گیاهی طبیعی چون روناس، پوست گردو و نیل استفاده میشود و این امر به آنها دوام، لطافت و ثبات رنگ بالا میبخشد.
گلیم عنبران با تکنیک تختبافی و تراکم زیاد تار و پود تولید میشود که موجب استحکام و عمر طولانی آن در استفاده روزمره است ، نقوش گلیمها هندسی و ذهنیباف است و طرحهایی همچون «لچک و ترنج»، «بته جقه» و «گل لاله» با الهام از فرهنگ کوچنشینی و نمادگرایی محلی، بدون نقشه از پیشتعیینشده خلق میشوند.
ترکیب مواد طبیعی، بافت متراکم و طرحهای ذهنی هندسی، گلیم عنبران را به یکی از اصیلترین و متمایزترین دستبافتههای منطقه تبدیل کرده است.
عنبران در مسیر جهانی شدن
ایرج سپیدکار رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان نمین درباره برنامه ریزی برای ثبت جهانی گلیم عنبران گفت: حدود سه هزار و ۵۰۰ گلیمباف دارای پروانه تولید انفرادی یا کارگاهی در شه عنبران فعالیت می کنند.
به گفته او پرونده ثبت جهانی گلیم عنبران در دست تهیه و جمع بندی است و سازمان یونسکو "سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد" برخی مولفه ها و شاخص هایی را برای ثبت جهانی شدن عنبران اعلام کرده است.
سپیدکار ادامه داد: برخی از آنها نظیر نامگذاری خیابان ها و بوستان های شهر که باید از طرح ها، رنگ ها، اسم ها، اصطلاحات و نقش های گلیم باشد در حال پگیری و اجراست.
رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان نمین گفت: برخی از ویژگی ها نیز مربوط به اصالت طرح ها و نقش و نگارهای گلیم است که باید رعایت شود.
آری عنبران خوش رنگ و بو برای نامزدی جهانی آماده می شود تا با هنر و فرهنگ اصیل و تاریخی خویش، نام و آوازه استان اردبیل و ایران را در جهان فریاد بزند و پرچم پرافتخار کشورمان را در بلندای عزت و احترام به اهتزاز درآورد.