آریا جوان - شفقنا / خروج فوری و ناگهانی بمب‌افکن‌های آمریکایی از یک پایگاه هوایی کلیدی در بریتانیا، آسیب‌پذیری شدید قدرتمندترین نیروی رزمی جهان و متحدانش در ناتو را برجسته می‌سازد؛ آن هم در شرایطی که پهپادهای ارزان‌قیمت و فناوری‌های تجاریِ در دسترس، ماهیت جنگ را دگرگون کرده‌اند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا به نقل از پولیتیکو، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اصرار دارد که نیروهای نظامی ایران به دلیل هشت ماه حملات آمریکا و اسرائیل «کاملاً نابود شده است». اما تهران همچنان با استفاده از پهپادهای ارزان‌قیمت «شاهد» دست به حملات متقابل می‌زند؛ پهپادهایی که مانع از بازگشت نیروی دریایی آمریکا به بنادرِ همسو با این کشور در خاورمیانه شده و آسیب‌های سنگینی به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در نزدیکی ایران وارد کرده‌اند. هشدارها درباره پهپادهای ایرانی حتی در هفته جاری منجر به تخلیه تمامی بمب‌افکن‌های آمریکایی از پایگاه هوایی «فِیرفورد» در بریتانیا شد و در ماه جولای نیز ترامپ را واداشت تا هنگام ترک اجلاس ناتو در آنکارای ترکیه، با عجله به یک چرخ‌دستی پذیرایی پناه ببرد.
این اقدامات، گستردگی و فراگیری این تهدیدهای جدید را برجسته می‌کنند — و همچنین نشان می‌دهند که مقام‌های آمریکایی و اروپایی تا چه اندازه برای مقابله با نوع جدیدی از جنگ‌افزارها و شیوه‌های جنگی آماده نیستند.
یک مقام ارشد دفاعی اروپایی گفت: آنچه مرا نگران می‌کند، افزایش احتمال وقوع «تروریسم پهپادی» و توانایی گروه‌های مختلف نیمه‌سازمان‌یافته و افراد شرور برای حمله به زیرساخت‌های ما با ابزارهایی ارزان‌قیمت—حتی ابزارهایی که می‌توان آن‌ها را در خانه ساخت—است.
مقام‌های آمریکایی نیز به محدودیت‌های مشابهی اذعان دارند. پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، اخیراً یک فرماندهی رزمی جدید با تمرکز بر جنگ پهپادی ایجاد کرده است، اما احتمالاً سال‌ها طول خواهد کشید تا این فرماندهی بتواند نتایجی در میدان نبرد به همراه داشته باشد.
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفت ایران می‌تواند «تمام این فشارهای نامتقارن را بر ما وارد کند»؛ امری که حتی چند سال پیش نیز امکان‌پذیر نبود.
اما متحدان ناتو در اروپا — که نمی‌توانند نیروهای خود را به آمریکای شمالی بازگردانند — حتی آسیب‌پذیرتر هستند. آن‌ها با شمار فزاینده‌ای از نفوذ پهپادها به حریم هوایی ناتو و تلاش‌های روسیه برای انجام حملات مقابله می‌کنند. همچنین، بر اساس اظهارات دو دیپلمات ناتو و دو مقام دفاعی اروپایی، پایگاه‌های نظامی در سراسر این ائتلاف در برد موشک‌های بالستیک تهران قرار دارند—مسئله‌ای که باعث نگرانی مقام‌ها درباره اقدامات تلافی‌جویانه احتمالی ایران در آینده شده است.
ترامپ درباره تصمیم برای جابه‌جایی بمب‌افکن‌ها گفت: تهدیدهایی وجود داشت و به‌جای اینکه دشمن را تحریک کنیم، دشمن را اسیر می‌کنیم و شکست می‌دهیم. اما چرا باید آن‌ها را آنجا رها کنیم؟ بنابراین کمی جابه‌جایشان کردیم.
افزایش استفاده از فناوری‌های نسبتاً ارزان‌قیمت که با قطعات تجاریِ در دسترس ساخته می‌شوند — مانند پهپادهای شاهد یا تجهیزات مجهز به هوش مصنوعی — پنتاگون را وادار کرده است درباره این موضوع بازنگری کند که چگونه می‌توان تسلیحات ضدپهپاد و سامانه‌های رهگیر موشکی را با سرعت بیشتری خریداری و توسعه داد.
حتی شرکت‌های دفاعی نوآور و خلاق نیز هنوز نتوانسته‌اند نشان دهند که می‌توانند این تجهیزات را در مقیاس گسترده و به اندازه‌ای که برای مقابله با این تهدید لازم است، تولید کنند.
استیسی پتی‌جان، که ریاست برنامهٔ دفاعی «مرکز امنیت نوین آمریکا» را بر عهده دارد، گفت: شاید برخی پایگاه‌ها را مستحکم‌تر کنید و نیروهای کمتری در آن‌ها مستقر کنید، یا اینکه یک پایگاه قلعه‌مانند ایجاد کنید؛ پایگاهی با سامانه‌های پدافند هوایی بیشتر و تأسیسات زیرزمینی.
او که در یک اندیشکدهٔ غیرحزبی فعالیت می‌کند، افزود: چند پرسش دشوار وجود دارد که باید به آن‌ها پاسخ داده شود: کجا باید حضور داشته باشید؟ چرا؟ با چه نوع نیروهایی؟ و هر چند وقت یک‌بار؟
فرماندهان نظامی آمریکا همچنان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا پایگاه این کشور در بحرین را بازسازی کنند یا خیر — و اگر چنین کنند، چگونه آن را مستحکم‌تر سازند. حملات موشک‌های بالستیک و پهپادها طی چند هفته، مرکز فرماندهی، پایانه‌های ماهواره‌ای و انبارهای تدارکاتی این پایگاه را آسیب‌زده است. شماری از نیروهای آمریکایی ناچار شدند به مقر فرماندهی مرکزی آمریکا در تامپا، فلوریدا، منتقل شوند و به دلیل ادامهٔ تهدید ایران نمی‌توانند به پایگاه بازگردند. نیروهای دیگری که در پایگاهی در قطر مستقر بودند نیز از زمان آغاز حملات، از پایگاه هوایی شاو در کارولینای جنوبی فعالیت کرده‌اند.
این مقام آمریکایی گفت: باید از خودتان بپرسید: آیا سرمایه‌گذاری زیادی برای بازسازی اینجا انجام می‌دهیم، یا کار دیگری می‌کنیم؟ من نمی‌دانم که در حال حاضر اطلاعات کافی برای پاسخ دادن به این پرسش را داشته باشیم.
ارتش آمریکا — با ناوهای هواپیمابر هسته‌ای، بمب‌افکن‌های دوربرد و هواپیماهای سوخت‌رسان هوایی خود — همچنان می‌تواند در هر نقطه‌ای از جهان که بخواهد عملیات انجام دهد. اما این ناوهای قدرتمند، بدون امکان سوخت‌گیری در پایگاه بحرین، عملاً از ورود و فعالیت در خلیج فارس محروم می‌شوند. آن‌ها باید تجهیزات و سوخت مورد نیاز خود را از پایگاه دیگو گارسیا در اقیانوس هند، در فاصله‌ای حدود ۲ هزار مایل، دریافت کنند. مناطق دیگری نیز، از جمله یک مرکز لجستیکی ارتش آمریکا در کویت و مرکز فرماندهی در العدید قطر، با کاهش ذخایر سامانه‌های پدافند هوایی و نبود سازه‌های مستحکم، بیش از پیش آسیب‌پذیر شده‌اند.
حتی کاخ سفید نیز فشار ناشی از این وضعیت را احساس کرده است. دولت آمریکا برای خارج کردن مخفیانهٔ ترامپ از یک هواپیمای جدید «ایرفورس وان» و انتقال او به یک هواپیمای دیگر آمریکایی، عملیاتی محرمانه و شبیه به یک عملیات جاسوسی طراحی کرد؛ این انتقال با استفاده از یک کامیون خدمات پذیرایی انجام شد تا از هرگونه تهدید احتمالی تهران علیه هواپیمای ریاست‌جمهوری جلوگیری شود.
تهدید پهپادهای کوچک و تجاری که به‌صورت عادی در بازار قابل تهیه هستند، در اروپا به‌شدت احساس می‌شود. دولت آلمان اخیراً روسیه را مسئول پرواز یک پهپاد حامل مواد منفجره بر فراز باند فرودگاهی در لایپزیگ دانست و دیگر اعضای ائتلاف نیز از ورود تسلیحات روسی به حریم هوایی خود خبر داده‌اند.
نخست‌وزیر بلغارستان روز چهارشنبه گفت دو کشتی تجاری در دریای سیاه هدف پهپاد قرار گرفته‌اند؛ حمله‌ای که نخستین حمله به کشتیرانی در منطقهٔ اقتصادی انحصاری این عضو ناتو محسوب می‌شود. مشخص نیست پهپادها از کجا آمده بودند، اما تا ۱۰ خدمهٔ یکی از کشتی‌هایی که غرق شده است، همچنان مفقود هستند.
دومین مقام دفاعی اروپایی گفت: اگر این تهدید واقعاً معتبر بوده باشد و این دارایی‌ها نیز تا این اندازه ارزشمند باشند، چنین اقدامی واکنش افراطی یا بیش از حد محسوب نمی‌شود.