قدردانی، ضرورت سلامت روان

آریا جوان - خراسان /برخلاف تصور قدردانی پیامدهای مثبتی برای روان خودمان هم دارد که از آن غافلیم 
در طول زندگی موقعیت‌های بسیار زیادی پیش می‌آید که ما دوست داریم به خاطر انجام کاری یا چیزی و حتی وجود احساسی بهتر، از خودمان و دیگران تشکر کنیم. قدردانی احساسی شبیه تحسین کردن است و از آن به عنوان یک احساس شادی و سپاسگزاری در پاسخ به یک اتفاق خوشایند تعریف می‌شود. قدردانی هم یک حالت است و هم یک ویژگی شخصیتی اما نکته مهم این جاست که قدرشناسی و قدردانی یک مهارت است و انسان همیشه می‌تواند آن را بیاموزد و تجربه کند. 
 ​​​​​​​
مطالعات نشان می‌دهد احساس قدردانی در دو مرحله قابل شناسایی است:
بازار
۱. پذیرش خوبی‌های زندگی که در این حالت ما تأیید می‌کنیم زندگی خوب است و عناصری دارد که آن را ارزشمند می‌کند.
۲. شناخت این موضوع که منبع خوبی‌ها خارج از خود فرد است. انسان می‌تواند از خالق خود، دیگر افراد، حیوانات و به طور کلی از جهان هستی سپاسگزار باشد. در این مرحله انسان به این درک می‌رسد که خوبی‌هایی که در زندگی وجود دارند از کجا آمده‌اند و از چه کسی باید قدردانی کند.
سپاسگزاری ابزاری مهم برای بقا و ادامه مسیر زندگی بشر است و فواید آن روی تمام جنبه‌های زندگی بشر همچون سلامت روح‌و‌روان، شخصیت، فرهنگ و اجتماع، تندرستی و سلامت کلی جامعه انکارناپذیر است و به طور کلی فرد را به سمت شاد بودن سوق می دهد.
اهمیت قدردانی
بهبود و سلامت روان| قدردانی می‌تواند بر فرایندهای شناختی تاثیر بگذارد و انسان را به هدف‌های والای زندگی نزدیک‌تر کند. قدردانی مزایای بسیاری برای سلامت روان ما دارد، از جمله: کاهش پرخاشگری، افزایش عزت نفس و ارزشمندی، افزایش قدرت ذهنی، افزایش انگیزه و کارآمدی و پیشگیری از اختلالات روان شناختی مانند اضطراب و افسردگی. قدردانی همچنین بر سلامت جسم ما نیز تاثیر می‌گذارد و از آن جا که جسم و روان رابطه‌ای مستقیم دارند، این وضعیت سبب می‌شود کارایی جسم بیشتر شود و از بیماری‌ها و دردهای روان‌تنی پیشگیری به عمل آید. به عنوان مثال تقویت حافظه، خواب راحت، نداشتن التهاب پوستی و سلولی، تغذیه مناسب و سالم‌ را در فرد تقویت می‌کند.
حفظ و بهبود روابط| قدردانی یکی از ارکان اساسی در حفظ رابطه خوب و مطلوب با دیگران است. تحقیقات نشان می‌دهد افراد عضو یک گروه یا یک خانواده که از یکدیگر تشکر و قدردانی می‌کنند، انسجام و انعطاف‌پذیری در آن‌ها بالاتر است. همچنین دریافت تشکر برای عملکرد خوب باعث می‌شود اعضای گروه احساس تعلق و ارزشمندی پیدا کنند و اعتماد به نفس بیشتری کسب کنند. در همین راستا افراد به یکدیگر صمیمیت و اعتماد بیشتری نشان می‌دهند و این حالت کمک می‌کند افراد کارآمدتر و مفیدتر عمل کنند. به علاوه، یک قدردانی ساده باعث می‌شود حالت دفاعی و مقاومت فرد برای سرکشی و نافرمانی از بین برود و فرد تصمیمات عجولانه و هیجانی نگیرد. گاهی اوقات پیش می‌آید که فکر کنیم تشکر کردن از دیگران به معنی کوچک شدن یا خجالت‌زدگی است، اما باید بدانیم قدردانی از دیگران نه تنها عملی بزرگ‌منشانه و مقتدرانه است، بلکه به انسان این فرصت را می‌دهد که احساسات مثبتش را ابراز و از راه گفت وگو و مصالحه، مشکلات رابطه را حل کند. 
غلبه بر احساسات منفی| احساس قدردانی و تشکر، احساسات مثبتی مثل شادی، شفقت و عزت نفس را تقویت می‌کند. رضایت از زندگی و کارآمدی بیشتر می‌شود و کمتر دچار فشار روانی و یا خستگی مضاعف می شویم. از آن جا که قدردانی یک احساس واگیردار است، باعث می‌شود دیگران نیز آن را یاد بگیرند و ارتباطات و تعاملات در روابط شغلی، تحصیلی، زناشویی و اجتماعی بهتر و بهتر شود. از طرفی قدردانی کردن به ما کمک می‌کند که توجه خود را به احساسات آسیب زننده و مضر مانند حسادت، کینه و رنجش تغییر دهیم. در یک مطالعه نشان داده شده است که قدردانی با تاثیرگذاری بر افکار تحریف شده و نگران‌کننده، از افسردگی و اضطراب جلوگیری می‌کند و به همین جهت فرد نگاه خوشبینانه‌ای نسبت به زندگی خود پیدا می‌کند. 
تقویت رویکرد مثبت| ابراز تشکر سبب تقویت انگیزه برای کمک به دیگران می‌شود. در همین جهت افراد اعمال همدلانه بیشتری انجام می‌دهند و از خلاقیت، نظرات و مشورت دیگران بیشتر بهره می‌گیرند. تحقیقات نشان می‌دهد که قدردانی می‌تواند در ایجاد انگیزه در افراد برای مشارکت در رفتارهای مثبت، نقش داشته باشد. این وضعیت می‌تواند در دو سطح بر ما اثر بگذارد: اول این‌که وقتی ذهنیتی سپاسگزار داریم تمایل داریم خود را درگیر کارهای دیگری کنیم که رفاه ما را بهبود می‌بخشد مانند، مدیتیشن، ورزش و شناخت نقاط قوت. دوم، نگرش قدردانی می‌تواند الهام بخش اعمال محبت آمیز تصادفی نسبت به دیگران شود. 
تمرین قدردانی 
ما می‌توانیم قدردانی را از روش‌های مختلف تجربه کنیم. قدردانی می‌تواند از خودمان، دیگران و خداوند باشد. به عنوان مثال می توانیم در باب نعمت‌ها و دارایی‌هایمان سپاسگزار و قدردان باشیم. می‌توانیم به خاطر انتخاب کردن تلاش و پشتکار از خودمان تشکر کنیم و یا حتی می‌توانیم نسبت به قدردانی و تشکر دیگران به صورت کلامی و یا گرفتن هدیه، قدردانی متقابل داشته باشیم. نکته قابل توجه این است که سعی کنیم از چیزهای کوچک شروع کنیم. اگر مدت زیادی است از ابراز تشکر و قدردانی دور بودید، لازم نیست یک باره به این کار بپردازید. می‌توانید به تدریج و آهسته‌آهسته شروع کنید. به عنوان مثال تمرین کنید به خاطر آوردن یک لیوان آب از افراد تشکر کنید و قدردانی خود را به آن‌ها نشان دهید. به این ترتیب همین اعمال کوچک و تدریجی در طی گذشت زمان بیشتر و منجر به عادت می‌شود.