آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر، در روزگاری که آموزش مهارتهای اجتماعی به کودکان به یکی از ضرورتهای نظامهای آموزشی و تربیتی تبدیل شده است، کتابهایی که بتوانند مفاهیم پیچیده را به زبان ساده و در قالبی جذاب منتقل کنند، جایگاه ویژهای پیدا میکنند. کتاب «کودک قانونمدار من» نوشته طاهره شاهمحمدی و محمدمهدی سیدناصری از جمله آثاری است که با همین رویکرد تألیف شده و تلاش دارد کودکان بالای هفت سال را با مفاهیم بنیادین زندگی اجتماعی، حقوق شهروندی و قوانین روزمره آشنا کند.
این اثر توسط مؤسسه نشر و تحقیقات ذکر منتشر شده و با بهرهگیری از ساختار آموزشی، سرگرمکننده، تلاش میکند آموزش را از قالبهای صرفاً نظری خارج کرده و آن را به تجربهای مشارکتی، دیداری و عملی برای کودک تبدیل کند.
قانون در زبان کودک
یکی از مهمترین ویژگیهای «کودک قانونمدار من» نحوه مواجهه آن با مفهوم قانون است. در این کتاب، قانون نه بهعنوان مجموعهای خشک از بایدها و نبایدها، بلکه بهعنوان بخشی از زندگی روزمره معرفی میشود؛ بخشی که کودک در خانه، مدرسه، خیابان و حتی فضای بازی با آن مواجه است.
نویسندگان تلاش کردهاند مفاهیمی مانند رعایت نوبت، احترام به حقوق دیگران، مسئولیتپذیری فردی و جمعی، و آشنایی با قواعد زندگی شهری را در قالب داستانها و فعالیتهای ساده به کودک منتقل کنند. این رویکرد باعث شده کودک نهتنها با مفهوم قانون آشنا شود، بلکه آن را در موقعیتهای واقعی تجربه کند و درک عمیقتری از ضرورت آن به دست آورد.
ثمین و امین؛ روایت یادگیری در دل زندگی روزمره
ساختار روایی کتاب بر محور دو شخصیت کودک به نامهای ثمین و امین شکل گرفته است؛ کودکانی که در محیطی خانوادگی و قابل لمس برای مخاطب زندگی میکنند و در جریان اتفاقات روزمره، با مفاهیم مختلف آموزشی مواجه میشوند.
خانه آنها، با نظم و ساختار مشخص، نقطه آغاز بسیاری از آموزشهاست. کودک مخاطب در کنار این دو شخصیت، با مفاهیمی مانند نظم در خانه، جایگاه هر وسیله، و اهمیت همکاری در محیط خانواده آشنا میشود. این رویکرد داستانی باعث شده مفاهیم انتزاعی قانون، در قالب تجربههای عینی و قابل فهم ارائه شوند.
کلمات جادویی؛ پلی میان ادب و زندگی اجتماعی
یکی از بخشهای قابل توجه کتاب، آموزش رفتارهای اجتماعی ساده اما مهم است. مفاهیمی مانند استفاده از واژگان محترمانه «لطفاً»، «ببخشید» و «ممنون» در قالب موقعیتهای داستانی و فعالیتهای تصویری آموزش داده میشوند.
در یکی از بخشها، کودکان در قالب یک مهمانی خانوادگی با اهمیت ادب در گفتار و رفتار آشنا میشوند و از طریق تمرینهای تصویری، تفاوت رفتارهای صحیح و نادرست را تشخیص میدهند. این شیوه آموزشی باعث میشود کودک بهصورت غیرمستقیم و در جریان بازی و تعامل، مفاهیم اخلاقی را درونی کند.
شهر، آپارتمان و قانون؛ زندگی در کنار دیگران
بخش دیگری از کتاب به آموزش فرهنگ زندگی شهری و آپارتماننشینی اختصاص دارد. در این قسمت، کودکان با مفاهیم مربوط به همسایگی، رعایت حقوق دیگران در فضای مشترک و ضرورت احترام به قوانین جمعی آشنا میشوند.
با استفاده از فعالیتهای تصویری و خلاقانه، کودک یاد میگیرد که زندگی در یک ساختمان یا محله، نیازمند رعایت قواعدی است که هدف آن حفظ آرامش و نظم عمومی است. این بخش از کتاب، یکی از مهمترین اهداف آموزشی آن را دنبال میکند؛ یعنی آموزش زندگی جمعی و پذیرش مسئولیت در برابر دیگران.
آموزش قانون در عصر فناوری؛ کودک و فضای مجازی
در ادامه، کتاب به موضوعی میپردازد که در زندگی امروز کودکان اهمیت ویژهای دارد؛ استفاده از وسایل دیجیتال و فضای مجازی. نویسندگان در این بخش تلاش کردهاند کودکان را با مفهوم استفاده مسئولانه از فناوری آشنا کنند.
مسائلی مانند عدم انتشار اطلاعات شخصی، مدیریت زمان استفاده از گوشی و تبلت، و جایگزین کردن فعالیتهای خلاقانه به جای استفاده بیرویه از وسایل دیجیتال، از جمله موضوعاتی هستند که در قالب تمرینها و بازیهای ساده مطرح شدهاند. این بخش نقش مهمی در آشنایی کودک با سواد رسانهای اولیه ایفا میکند.
یادگیری با بازی؛ وقتی آموزش سرگرمکننده میشود
یکی از نقاط قوت کتاب، استفاده گسترده از فعالیتهای تعاملی است. طراحی بازیها، رنگآمیزی، پیدا کردن اشتباهات در تصاویر، وصلکردن مفاهیم به یکدیگر و حل تمرینهای تصویری، همگی به گونهای طراحی شدهاند که کودک در فرآیند یادگیری نقش فعال داشته باشد.
این ساختار باعث میشود آموزش از حالت یکطرفه خارج شده و به تجربهای مشارکتی تبدیل شود. کودک در حین بازی و سرگرمی، مفاهیم مهم اجتماعی را یاد میگیرد و آنها را در ذهن خود تثبیت میکند.