پاسخ رهبر شهید به دشمنان، این‌بار در قالب قصه‌ای برای نسل آینده

آریا جوان -

به گزارش خبرنگار مهر، کودکان بیش از آنکه با نصیحت و آموزش مستقیم ارتباط برقرار کنند، با قصه‌ها زندگی می‌کنند. آن‌ها مفاهیم بزرگ را از دل روایت‌های ساده می‌آموزند و قهرمانان داستان‌ها، الگوهای ذهنی‌شان را شکل می‌دهند. به همین دلیل، کتاب‌هایی که بتوانند مفاهیم اعتقادی، اخلاقی و انسانی را در قالب داستانی جذاب و متناسب با دنیای کودک بیان کنند، نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت آن‌ها دارند.
کتاب «بزرگ‌تر از همه‌ی همه» نوشته سنا ثقفی و منتشرشده از سوی نشر مهرستان، از جمله آثاری است که با همین رویکرد نوشته شده است. این کتاب با تصویرگری زهرا سادات موسویان، دو داستان مستقل اما هم‌سو را برای کودکان ۶ تا ۹ سال روایت می‌کند؛ داستان‌هایی که محور مشترک آن‌ها ایمان به خدا، امید، شجاعت و ایستادگی در برابر ترس است.
«بزرگ‌تر از همه‌ی همه» تلاش می‌کند بدون ورود به بیان پیچیده یا آموزش مستقیم، به کودکان نشان دهد که در سخت‌ترین موقعیت‌ها نیز می‌توان به قدرتی بزرگ‌تر از همه قدرت‌های دنیا تکیه کرد؛ قدرتی که در نگاه نویسنده، سرچشمه آرامش و امید است.
وقتی یک جمله، محور دو داستان می‌شود
همان‌طور که از نام کتاب پیداست، محور اصلی هر دو داستان بر یک مفهوم استوار است؛ اینکه خداوند از همه‌ی قدرت‌ها بزرگ‌تر است.
نویسنده این مفهوم را نه در قالب توضیح و نصیحت، بلکه از دل دو روایت متفاوت به کودک منتقل می‌کند. یکی از داستان‌ها در دل تاریخ و قصه‌های قرآن اتفاق می‌افتد و دیگری در روزگار معاصر جریان دارد. این تفاوت زمانی، به کودک نشان می‌دهد که مفاهیمی مانند ایمان، شجاعت و توکل، محدود به یک دوره تاریخی نیستند و در هر زمان می‌توانند الهام‌بخش انسان باشند.
از آتش نمرود تا درس بزرگ حضرت ابراهیم(ع)
نخستین داستان کتاب، روایت حضرت ابراهیم(ع) و نمرود را برای کودکان بازآفرینی می‌کند؛ روایتی که بسیاری از کودکان نام آن را شنیده‌اند، اما در این کتاب با زاویه‌ای متفاوت روایت می‌شود.
در این داستان، کودک با دختربچه‌ای همراه می‌شود که همراه دوستانش تصمیم می‌گیرد برای خاموش کردن آتشی که نمرود برافروخته، آب جمع کند. هرچند تلاش آن‌ها در برابر آتش عظیم بسیار کوچک به نظر می‌رسد، اما همین اقدام، مفهومی مهم را منتقل می‌کند؛ اینکه انسان باید وظیفه خود را انجام دهد، حتی اگر نتیجه در نگاه اول دور از دسترس باشد.
داستان، بدون پیچیده کردن روایت، به کودکان می‌آموزد که توکل به خدا با تلاش کردن منافاتی ندارد و ایمان، انسان را از انجام مسئولیت بازنمی‌دارد.
ستاره‌ای که در دل کودکان روشن می‌شود
دومین روایت کتاب، مخاطب را از تاریخ به روزگار امروز می‌آورد. داستان درباره مردی شجاع است که در برابر تهدیدها و قدرت‌نمایی دشمنان، با اتکا به خدا ایستادگی می‌کند و با اطمینان می‌گوید: «خدای ما از همه‌ی شما بزرگ‌تر است.»
این روایت با الهام از زندگی رهبر شهید انقلاب اسلامی نوشته شده و تلاش دارد مفهوم مقاومت، امید و شجاعت را در قالب داستانی کودکانه بازگو کند. داستان از جایی شروع می‌شود که دشمنان ادعا می‌کنند که تجهیزات نظامی آنان بی‌رقیب حتی در برابر خداوند است اما با سخنان و تهدیدات رهبر شهید که خداوند را بزرگتر از هر چیز می‌بیند مواجهه می‌شوند. همین سخنان است که ترس در دل و جان آنان قرار می‌دهد و دست به ترور رهبر بزرگ انقلاب اسلامی می‌زنند.
راوی کودک داستان، از خلال اتفاقات اطراف خود با این شخصیت آشنا می‌شود و کم‌کم درمی‌یابد که قهرمان بودن تنها به داشتن قدرت یا امکانات نیست، بلکه به ایمان، آرامش و ایستادگی در راه حق وابسته است. همچنین در دل داستان کودکان با تجهیزات ایرانی که در برابر دشمن مورد استفاده قرار گرفته‌اند آشنا می‌شوند.
در پایان داستان، تصویر «ستاره» به عنوان نمادی از ادامه یافتن راه قهرمان، در ذهن کودک باقی می‌ماند؛ ستاره‌ای که خاموش نمی‌شود و مسیر را روشن نگه می‌دارد.
قصه‌هایی که به جای نصیحت، تجربه می‌آفرینند
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های «بزرگ‌تر از همه‌ی همه» پرهیز از لحن مستقیم و آموزشی است.
بسیاری از کتاب‌های تربیتی کودک، مفاهیم اخلاقی را به‌صورت مستقیم بیان می‌کنند؛ اما این کتاب تلاش کرده است تا کودک، مفاهیم را همراه شخصیت‌ها تجربه کند. ترس، امید، دلهره، شجاعت و آرامش، همگی در دل ماجراها شکل می‌گیرند و کودک بدون احساس اجبار، با آن‌ها همراه می‌شود.
همین ویژگی باعث شده کتاب بیش از آنکه شبیه یک متن آموزشی باشد، به اثری داستانی و قابل لمس تبدیل شود.
تصویرهایی که روایت را کامل می‌کنند
بخش مهمی از جذابیت کتاب به تصویرگری زهرا سادات موسویان بازمی‌گردد.
تصاویر رنگارنگ، شخصیت‌های دوست‌داشتنی و فضاسازی کودکانه، به مخاطب کمک می‌کند تا ارتباط عمیق‌تری با داستان برقرار کند. در بسیاری از صفحات، تصویرها تنها نقش تزئینی ندارند، بلکه بخشی از روایت را پیش می‌برند و احساسات شخصیت‌ها را منتقل می‌کنند.
این موضوع به‌ویژه برای گروه سنی ۶ تا ۹ سال اهمیت دارد؛ چراکه کودکان در این سن، بخش زیادی از داستان را از طریق تصویر درک می‌کنند.
پلی میان قصه‌های قرآن و زندگی امروز
یکی از ویژگی‌های قابل توجه کتاب، کنار هم قرار دادن یک داستان قرآنی و یک روایت معاصر است.
این ساختار نشان می‌دهد که مفاهیمی مانند توکل، مقاومت و شجاعت، محدود به گذشته نیستند و در هر دوره‌ای می‌توان نمونه‌هایی از آن‌ها را مشاهده کرد.
کودک با خواندن کتاب درمی‌یابد که قهرمانان تنها شخصیت‌های تاریخی نیستند؛ بلکه انسان‌هایی که با ایمان و شجاعت زندگی می‌کنند نیز می‌توانند الهام‌بخش باشند.
«بزرگ‌تر از همه‌ی همه» می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگوی والدین با فرزندان باشد.
پس از پایان هر داستان، می‌توان درباره موضوعاتی مانند ترس، امید، ایمان، شجاعت، مسئولیت‌پذیری و اعتماد به خدا با کودک صحبت کرد. داستان‌ها ظرفیت آن را دارند که بدون تحمیل دیدگاه، زمینه طرح پرسش و گفت‌وگو را فراهم کنند.
به همین دلیل، این کتاب تنها برای مطالعه فردی کودک مناسب نیست، بلکه می‌تواند در خانه، مدرسه، کتابخانه یا کلاس‌های فرهنگی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
همچنین کتاب قابلیتی دیگری را به همراه خود دارد که دو داستان متفاوت هرکدام از سمت دیگری شروع شده و در میانه کتاب به جمله « خدایی که از همه، همه‌ی همه بزرگ‌تر است» متصل می‌شود. کودکان می‌توانند هر دو روایت را به انتخاب خود شروع به خواندن کنند.
در بخشی از کتاب می‌خوانیم:
قلبم تاپ و تاپ کرد و عصبانی شدم. دست بابا را فشار دادم. بابا انگار یک تور پر از ماهی روی دوشش باشد، شانه‌هایش خم شده بودند و از چشم‌هایش اشک می‌آمد. رسیدیم به ساحل.
بابای یحیی نشسته بود کنار قایقش. می‌گفت که آقا توی اتاقش داشته قرآن می‌خوانده که سربازهای کله پوک قلدر از ما گرفتندش. بابای یحیی می‌زد روی پایش و می‌گفت: نتوانستند تحمل کنند یکی جلویشان بایستد. ترسوها نتوانستند تحمل کنند کسی از قدرت خدا بگوید. خدا ازشان نگذرد.
کتاب«بزرگ‌تر از همه‌ی همه» نوشته سنا ثقفی و با تصویرگری زهراسادات موسویان در ۴۰صفحه از سوی نشر مهرستان منتشر شده است.