آریا جوان - فارس / استاد روابط بینالملل دانشگاه هاروارد، ادعای رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اعلام تنگه هرمز بهعنوان قلمرو بالقوه جدید آمریکا را «مضحک» توصیف کرد و گفت این ادعا نشان میدهد او گزینههایش را از دست داده و در تلاش است واقعیت جایگزینی بسازد که هیچ تغییری در وضعیت ایجاد نمیکند.
«استفن والت» استاد روابط بینالملل دانشگاه هاروارد و نظریهپرداز آمریکایی در گفتوگویی به تأثیر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بر جایگاه دولت «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا در نزد آمریکاییها و در سطح جهان پرداخت.والت در پاسخ به سوال مجری الجزیره درباره ادعای عجیب ترامپ مبنی بر اینکه تنگه هرمز بهعنوان قلمرو بالقوه جدید آمریکاست، گفت: «این خندهدار است. ایالات متحده کنترل تنگه هرمز را در دست ندارد. نمیتوانیم کشتیرانی امن از آنجا را تضمین کنیم. نیروی زمینی آنجا نداریم. دقیقاً نمیدانم رئیسجمهور چه کار میکند و فکر میکنم این فقط نشانهای است که گزینههایش تمام شده و سعی دارد یک واقعیت جایگزین بسازد اما این هیچ چیزی را تغییر نمیدهد.»او در پاسخ به سوالی درباره ابراز ناامیدی ترامپ از عمان و صحبتهای او درباره کاهش همکاری امنیتی با کره جنوبی و اینکه «آمریکا از دید ناظران خارجی چگونه به نظر میرسد؟»، گفت: «فکر نمیکنم اصلاً جدی به نظر برسیم. اول اینکه نشان میدهد دوباره رئیسجمهور گزینههایش تمام شده و به نوعی دستوپا میزند. او بهطور فزایندهای از واقعیت جدا شده، گزینههایش را با دقت نمیسنجد و مزایا و معایب گامهایی که میتواند بردارد را بررسی نمیکند. دوم اینکه شک واقعی درباره کیفیت تصمیمگیری آمریکا و صلاحیت کلی دولت و رهبری ایجاد میکند. حالا ما شبیه کشوری به نظر نمیرسیم که سیاست خارجیاش توسط افراد با صلاحیت مدیریت شود.»
تناقضات عمیق در واشنگتناستاد دانشگاه هاروارد همچنین درباره اینکه «آیا ماهیت غیرقابلپیشبینی تصمیمهای ترامپ و آنچه نظریه دیوانهمرد خوانده میشود، به آمریکا مزیتی نداده است؟»، توضیح داد: «او قطعاً غیرقابلپیشبینی بودن را قدرت واقعی میبیند و میتوان استدلال کرد که سیستم به یک شوک نیاز داشت و او تا حدی آن را فراهم کرده. اما فقط چون اوضاع بد است، به این معنی نیست که نمیتواند بدتر شود. فکر میکنم این را در جنبههای مختلف میبینید. اول اینکه تناقضات عمیقی در رویکرد دولت وجود دارد. از یک طرف میخواهند متحدان آمریکا بیشتر کار کنند و بیشتر برای دفاع هزینه کنند که این، اقدامی منطقی است. اما از طرف دیگر جنگهای تجاری راه میاندازند که به اقتصاد آن کشورها آسیب میزند و خرج کردن بیشتر برای دفاع را برایشان سخت میکند. این یک مشکل است.»او درباره مورد دوم نیز گفت: «مشکل غیرقابلپیشبینی بودن این است که هیچکس نمیداند آیا واقعاً به وعدههایتان عمل میکنید یا نه. فکر میکنم این را اکنون بهوضوح در تلاش برای پایان دادن به جنگ با ایران میبینید. ایرانیها هیچ دلیلی ندارند که به چیزی که ترامپ به آنها میگوید، هر وعده یا تعهدی که در ازای امتیازات بدهد، باور کنند. پس فقط منتظر میمانند تا آنچه میخواهند را از پیش بگیرند و بعد نگران دادن آنچه او میخواهد باشند. به عبارت دیگر، شهرت به غیرقابلپیشبینی و غیرقابلاعتماد بودن اغلب اهرم فشار را از دست شما خارجی میکند، چون دیگران معامله نمیکنند و رفتارشان را تنظیم نمیکنند زیرا مطمئن نیستند که شما به آنچه تعهد کردهاید، عمل کنید.»
ایران در جنگ وجودیوالت در بخش دیگری از این گفتوگو درخصوص ادامه وضعیت کنونی درخصوص جنگ گفت: «فکر میکنم آنچه اینجا داریم اساساً یک بنبست آسیبزننده است که هر طرف انتظار دارد طرف دیگر کوتاه بیاید. ایرانیها انتظار دارند پیامدهای اقتصادی این موضوع همچنان بر رئیسجمهور فشار بیاورد.»او به مخالفت مردم آمریکا با جنگ علیه ایران اشاره کرد و گفت: «به یاد داشته باشید، این جنگی است که هرگز حمایت مردم آمریکا را نداشته است. قبل از شروع آن، اکثریت آمریکاییها از آن حمایت نمیکردند و حمایت از آن از آن زمان کاهش یافته است. پس دیدگاه ایرانی این است که هزینهها در نهایت آمریکا را وادار به تسلیم میکند.» نظریهپرداز آمریکایی در ادامه به دیدگاه واشنگتن در این خصصوص اشاره کرد و گفت: «دیدگاه دولت این است که ایران از نظر اقتصادی آسیب میبیند و ما فقط منتظر میمانیم تا بالاخره تسلیم شوند و معامله کنند. البته ترامپ بارها و بارها گفته این اتفاق میافتد اما هنوز درست از آب درنیامده است.»او با تاکید بر «انتخابی» بودن جنگ آمریکا علیه ایران تصریح کرد: «مشکل اینجاست که این موضوع برای ایران خیلی مهمتر از آمریکاست. برای ایران این جنگ بقاست و حاضر است قیمت خیلی بالاتری از آمریکاییها و متحدان ما بپردازد. اما حالا اساساً وضعیتی داریم که هیچطرف واقعاً نمیخواهد تنش را تشدید کند بلکه فقط منتظرند طرف دیگر بشکند.»
انکار ترامپ درباره سقوط در نظرسنجیهاوالت درباره سقوط آزاد محبوبیت ترامپ در نظرسنجیها نیز گفت: «فکر میکنم حس کلی هرجومرج و خستگی در جریان است. سیاستهای تجاری ترامپ و کارهایی که پلیس مهاجرت و دیگران در داخل کردهاند واقعاً تبلیغات بدی برای رئیسجمهور بوده است. همه اینها شروع به انباشته شدن کردهاند و همچنین این حس گسترده که ترامپ چند میلیارد دلار بهعنوان رئیسجمهور برای شرکتهایش کسب کرده، بیشتر روی ساختن سالن رقص و پوشاندن واشنگتن با ورق طلا تمرکز دارد تا منافع ملی هم تاثیرگذار است.»او با اشاره به انکار ترامپ به عدم محبوبیت خود گفت: «او بارها آن را خبر جعلی خوانده، اما باید تعجب کرد که آیا اطرافیانش حتی دقیقاً به او میگویند چقدر غیرمحبوب شده است. گمان میکنم خیلیها در حزب جمهوریخواه این را میدانند و وقتی به انتخابات میاندورهای نوامبر فکر میکنند، خیلی نگرانشان میکند.»
آمریکای ضعیف در جهان آیندهاین استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که «دنیایی که در آن ایران در بلندمدت پیروز شود و چین پیروز شود چگونه به نظر میرسد و آیا عصر آمریکا تمام شده است؟»، گفت: «آمریکا همچنان کشور بسیار قدرتمند و بانفوذی خواهد ماند. فکر میکنم اگر کارتهایمان را درست بازی کنیم، همچنان قدرتمندترین کشور جهان خواهیم بود. اما ما تقریباً هر کاری را انجام میدهیم که این را در طول زمان تضعیف کند. روندهایی که امروز میبینید نگرانکننده است. ایران قویتر از آمریکا نخواهد شد. آنها در درگیریای پیروز میشوند که بیشتر به نتیجه اهمیت میدهند، همان دلیلی که ویتنامیها در جنگ ویتنام پیروز شدند و همان دلیلی که طالبان توانستند در نهایت ما را از افغانستان بیرون کنند. آنها قویتر از آمریکا نبودند و فقط در آن درگیری خاص توانستند پیروز شوند.» والت با بیان اینکه «فکر میکنم به دنیایی میرویم که کشورهای بیشتری مسیر خودشان را خواهند پیمود»، گفت: «آنها دیگر به واشنگتن برای راهنمایی و رهبری نگاه نخواهند کرد. آمریکا نمیتواند همان درجه نفوذ و اقتداری که زمانی داشت را فرمان دهد. کشورهای بیشتری اگر اعتماد به آمریکا نداشته باشند با چین معامله خواهند کرد. پس دنیایی خواهد بود کمی خطرناکتر، کمی غیرقابلپیشبینیتر و جایی که بسیاری از قواعد و نهادهایی که همه مشکلات جهانی را حل نمیکردند اما بسیاری را مدیریت میکردند، خیلی کمتر مؤثر خواهند بود. این تا حدی بهخاطر این است که آمریکا موقعیتی که در پایان جنگ سرد داشت را تلف کرده و به تضعیف خود در چند سال گذشته تمایل داشته است.»
کاهش شدید حمایت از اسرائیل در آمریکاوالت در بخش دیگری از این گفتوگو در پاسخ به سوال مبنی بر اینکه «چرا دولت آمریکا بهطور رسمی از اقدامات اسرائیلیها ابراز انزجار نکرده است؟»، گفت: «تصویر اسرائیل در افکار عمومی آمریکا بهویژه پس از رویدادهای غزه بهشدت آسیب دیده و حالا اکثریت آمریکاییها بیشتر با فلسطینیها همدردی میکنند تا با اسرائیلیها. انتقاد از لابی ایپک و رابطه ویژه افزایش یافته و نقش نتانیاهو در متقاعد کردن ترامپ برای حمله به ایران نیز بهعنوان یکی از هزینههای استراتژیک این رابطه مطرح شده است. حمایت بیقیدوشرط از اسرائیل اکنون به بدهی برای آمریکا تبدیل شده است.»او گفت که مسئله اسرائیل-فلسطین در سیاست داخلی آمریکا مهمتر شده و دیگر تابو نیست. این استاد دانشگاه «درباره امکان تغییر رویکرد اسرائیل» نیز گفت که انتظار تغییر بنیادی وجود ندارد و حتی در صورت شکست «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر رژیم صهیونیستی در انتخابات، حداکثر ممکن است کمی نظم بیشتر در کرانه باختری ایجاد شود، اما تعهد به «اسرائیل بزرگ» و مخالفت با دولت فلسطینی پابرجا میماند و تنها فشار بینالمللی فوقالعاده به رهبری آمریکا میتواند تغییری ایجاد کند که فعلاً بعید به نظر میرسد.
خروج از غرب آسیا، گزینه پیشروی آمریکاوالت در بخش پایانی مصاحبه و در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه گزارشهایی درباره احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه بهدلیل آسیب دیدن پایگاههای آن در حملات ایران منتشر شده، گفت: «همانطور که آمریکا نسبتاً ضعیفتر میشود، نیاز به تنظیمات واقعی دارد. نیاز دارد خیلی کمتر در خاورمیانه حضور فعال داشته باشد و نیاز داریم توجه خیلی بیشتری به آسیا متمرکز کنیم، جایی که رقابت استراتژیک از منظر منافع آمریکا مهمترین است و جایی که بهطور مداوم نادیده گرفتهایم.»