آیین ملی بزرگداشت حامیان نسخ خطی، تقدیر از پاسداران میراث گذشتگان

آریا جوان -

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: برگزاری دوره هفدهم آیین ملی بزرگداشت حامیان نسخ خطی ، تلاشی است در جهت تقدیر از پاسداران میراث گذشتگان این سرزمین؛ که در چند سال اخیر به علت کرونا و جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان و شرایط کشور برگزار نشده بود. رضا شهرابی معاونت کتابخانه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در این خصوص توضیحاتی داد که در ادامه می‌خوانیم:
هدف از برگزاری جشنواره آیین حامیان نسخ خطی چیست؟
آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی ، در راستای تکریم و تقدیر از تمامی افراد حقیقی و نهادهای حقوقی که در حوزه های مختلف در جهت حفظ ، حراست ، تسهیل دسترسی به متون نسخ خطی ، تصحیح متون ، پژوهش های موضوعی سند شناسی و نسخه شناسی که از متون نسخ خطی برگرفته شده اند برگزار می شود.
این آیین در واقع تلاش می کند در بازه‌های زمانی مشخص شده تمامی اشخاصی که در حوزه‌هایی که ذکر شد اگر فعالیت شاخص داشته‌اند، شناسایی کند و بعد از داوریِ تلاش ها و فعالیت ایشان ، از افراد شایسته تقدیر به عمل آورد.
تاریخچه‌ای از برگزاری این آیین می‌توانید ارائه دهید؟
برگزاری این آیین از سال 1379 با همت کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی شروع شد و هشت دوره این آیین در کتابخانه مجلس برگزار شد. از سال 1387 و دوره نهم، برگزاری این آیین ملی در کتابخانه ملی ایران ادامه پیدا کرد و تا کنون که دوره 17 این آیین است در طی سالهای مختلف این بزرگداشت در کتابخانه ملی برگزار شده است.
آخرین دوره برگزار شده در سال 1397 بود که با توجه به اینکه از مقطعی مصوب شده بود این آیین هر 2 سال یکبار برگزار شود ، دوره بعدی در سال 1399 باید برگزار می شد که به دلیل کرونا انجام نشد پس از آن نیز به دلایل مختلف این بزرگداشت متوقف مانده بود که در دوره اخیر ریاست سازمان اسناد و کتابخانه ملی ، برگزاری مجدد این آیین در دستور کار قرار گرفت و هفدهمین دوره بعد از 8 سال امسال در تاریخ 16 شهریور 1405 برگزار خواهد شد.

در طول 16 دوره گذشته ، در کنار معرفی شخصیت های مختلفی که در عرصه های موضوعی شایسته تقدیر بوده اند ، همواره از یک شخصیت ممتاز که حوزه فهرست نویسی و نسخه شناسی تلاش شاخص انجام داده است و قسمت زیادی از عمر خود را در این راه وقف کرده اند ، تقدیر ویژه شده است و به عنوان چهره شاخص آن دوره معرفی شده اند. در دوره هفدهم نیز این موضوع قرار است انجام شود و از جناب آقای صدرایی خویی به عنوان چهره شاخص تقدیر خواهد شد.
محورهای فراخوان آیین هفدهم که در شهریور 1405 برگزار می شود ، چه محورهایی هستند ؟
اولا عرض کنم شعار این دوره از این آیین ، «میراث دیروز ، اندیشه امروز» است و همانطور که ذکر کردم در هر دوره در محورهای مختلفی فراخوان ارسال آثار داده می شود و یک کمیته علمی به بررسی آثار منتشرشده در این محورها می پردازد. امسال نیز در 8 محور شامل : فعّالیتهای ترویجی در حوزۀ نسخ خطّی ، آثار نظری در زمینه نسخ خطّی ، تصحیح متون ، فهرست نویسی نسخ خطی ، پایان نامه های در موضوع متن پژوهش و نسخه شناسی ، رسالههای کوتاه خطّی ، فعالیت های مرتبط با حوزه نسخ خطی در شبکه های مجازی و آفرینشهای ادبی و هنری در این حوزه ، به شناسایی کلیه آثار منتشر شده بین سال های 1397 تا 1402 ( 6 سال ) پرداختند و با کمک داوران برجسته ای که از اساتید دانشگهای و پژوهشگران صاحبنظر در این حوزه بودند در جهت داوری اثار کمک گرفته شد که نهایتا افرادی در هر یک از محورها به عنوان برگزیده یا شایسته تقدیر شناسایی شده و در روز برگزاری این آیین از ایشان تقدیر به عمل می آید.
برنامه های آیین دوره هفدهم از چه تاریخی شروع شد و چه اقداماتی در این خصوص انجام شده است ؟
در ابتدا عرض کنم این دوره از آیین بزرگداشت با کمک کتابخانه و مرکز اسناد مجلس به صورت مشارکتی در کتابخانه ملی برگزار می‌شود و به بررسی آثار 6 سال از حامیان نسخ خطی می پردازد. ( از سال 1397 تا 1402 ) . کارهای مقدماتی برگزاری این آیین از اوایل سال 1404 شروع شد و کمیته اجرایی و کمیته علمی کار خود را به موازات هم شروع کردند.
انتخاب محورها و شناسایی آثار و داوری آنها مهم ترین بخش کارهایی اجرایی این آیین است که تقریا از مردادماه تا اواخر دی ماه به اتمام رسید و مقرر شده بود برنامه اصلی بزرگداشت جهت معرفی برگزیدگان در اسفندماه 1404 برگزار شود که متاسفانه با شروع جنگ 40 روزه این موضوع متوقف شد . به همین دلیل با تاخیر چندماهه و مناسب شدن شرایط نهایتا زمان برگزاری به 16 شهریور 1405 تغییر کرد که در آستانه برگزاری آن هستیم.
ضمن اینکه در کنار شناسایی آثار ، شناسایی چهره ویژه این دوره نیز در کمیته علمی این دوره از آیین ، در دستور کار قرار گرفت و با بررسی جمیع جوانب ، کمیته علمی تصمیم گرفتند که از حجت الاسلام علی صدرایی خویی به پاس سالها تلاش در حوزه فهرست نگاری نسخ خطی ، در این دوره تقدیر ویژه به عمل آید.
برنامه های آتی این آیین ملی چیست ؟
طبق روالی که گفتم قاعدتا برای بررسی آثار افراد حامی نسخ خطی در سالهای 1403 تا 1405 و برگزاری دوره هجدهم این آیین در سال 1406 ، برنامه ریزی انجام خواهد شد و امیدواریم در نیمه دوم سال 1405 کمیته های اجرایی و علمی دوره هجدهم ، فعالیت خود را آغاز کنند.
از دبیر کمیته علمی دوره هفدهم این بزرگداشت جناب آقای دکتر علی بهرامیان، و همینطور جناب آقای دکتر ایمانی و نیز دبیر کمیته اجرایی این دوره جناب آقای دکتر یوسفدهی تشکر می‌کنم بابت پیگیری های نزدیک به 1 سال در جهت انجام مقدمات برگزاری این دوره از این آیین ملی .
امیدوارم که با برگزاری این بزرگداشت ها ، پژوهشگران به ویژه جوانان متخصص این حوزه ، در جهت انجام پژوهش و تحقیق در این حوزه که به پاسداری از میراث مکتوب گذشتگان می پردازد ، ترغیب شوند.