نجات گوشی خیس؛ چرا نباید آن را داخل برنج بگذارید؟

آریا جوان - زومیت / اگر گوشی‌تان خیس شده است، نگران نباشید. با چند اقدام سریع و درست، می‌توانید آن را از خرابی نجات دهید و حتی پورت شارژ خیس را بدون آسیب خشک کنید.
گوشی از دستتان توی سینک افتاده، زیر باران خیس شده یا کنار استخر آب روی آن ریخته است. اولین فکری که به ذهن بسیاری از ما می‌رسد چیست؟ برنج؛ از مدت‌ها قبل همه می‌گویند گوشی خیس را باید توی کیسه یا ظرف برنج گذاشت. اما این توصیه‌ی قدیمی نه‌تنها گوشی را نجات نمی‌دهد، بلکه گاهی دردسر هم درست می‌کند.
در این مقاله می‌خوانید چرا برنج برای گوشی آب‌خورده بی‌فایده است، در چند دقیقه‌ی اول بعد از خیس شدن گوشی چه کاری باید بکنید و چه کارهایی را باید جداً نکنید. این راهکارها هم برای گوشی آیفون صدق می‌کند و هم برای گوشی سامسونگ و سایر دستگاه‌های اندرویدی.
منطق استفاده از برنج برای گوشی خیس ساده و قانع‌کننده به نظر می‌رسد: برنج خشک است، آب را جذب می‌کند و در نقش «سیلیکاژل طبیعی» ظاهر می‌شود. همان بسته‌های کوچکی که داخل جعبه‌ی کفش و لوازم الکترونیکی می‌گذارند.
یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌های معروف استفاده از برنج برای گوشی خیس، به پستی در وب‌سایت Lifehacker در سال ۲۰۰۷ برمی‌گردد، یعنی پیش از آنکه گوشی هوشمند به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی ما تبدیل شود. وقتی گوشی‌های گران‌قیمت در جیب همه جا گرفتند، این ترفند به‌عنوان روشی مؤثر دست‌به‌دست شد. اما شنیدن حرفی که منطقی به‌نظر می‌رسد همیشه به‌معنای درست بودن آن نیست.
برنج واقعاً چقدر آب جذب می‌کند؟
حقیقت تلخ این است: برنج هیچ جادویی ندارد. اگر گوشی خیس را داخل کاسه‌ی کاملاً خالی بگذارید، نتیجه تقریباً همان خواهد بود.
درست است که برنج می‌تواند آب جذب کند، اما این را وقتی می‌بینیم که برنج توی آب در حال پختن است. جذب آب در حین جوشیدن با کشیدن رطوبت از هوا یا از داخل یک گوشی تفاوت بسیار زیادی دارد.
برای مقایسه، سیلیکاژل تقریباً ۱۰ برابر برنج در جذب رطوبت کارآمدتر است و می‌تواند تا حدود ۴۰ درصد وزن خودش آب جذب کند. یعنی یک بسته‌ی ۵ گرمی حدود ۲ گرم رطوبت را به خود می‌کشد، آن هم معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت. برنج برای رسیدن به چنین سطحی باید بیش از یک هفته کنار گوشی بماند. در این مدت، گوشی خیس‌تان بی‌آنکه واقعاً کسی مراقبش باشد، همان‌جا مانده است.
برنج می‌تواند اوضاع را بدتر هم بکند
بی‌اثر بودن برنج برای گوشی خیس فقط نیمی از مشکل است زیرا ماده‌ی یکدستی محسوب نمی‌شود. دانه‌ها در بسته‌بندی و حمل‌ونقل تکان و به هم می‌خورند و خرد می‌شوند. اگر ته کیسه‌ی برنج را دیده باشید، حتما دیده‌اید که پودر ریزی از خرده‌دانه‌ها ته آن جمع می‌شود.
پودر ریز برنج می‌تواند وارد پورت شارژ، جک هدفون، شکاف‌های اسپیکر و میکروفون گوشی شود. بدتر اینکه گوشی را اساساً به این دلیل در برنج گذاشته‌اید که خیس بوده است. رطوبت گوشی با پودر برنج مخلوط می‌شود و خمیری می‌سازد که پاک کردنش خیلی سخت‌تر از آب است. حتی اگر این مواد وارد قطعات داخلی نشوند، همین که پورت شارژ مسدود شود، دردسر بزرگی به‌حساب می‌آید.
پس چرا برنج گاهی مشکل گوشی خیس را حل می‌کند؟
دلیل اینکه برخی تجربه‌های موفق درمورد رفع مشکل گوشی خیس با برنج گزارش می‌شود، خودِ برنج نیست؛ صبر است. وقتی گوشی را در برنج می‌گذارید، باید چند ساعت یا چند روز به آن دست نزنید و روشنش نکنید. همین «منتظر ماندن» فرصت کافی برای خشک شدن را به گوشی می‌دهد. در بسیاری از مواقع، خاموش کردن گوشی و دادن زمان کافی به آن، تنها کاری است که باید انجام دهید.
گوشی خیس شده چه باید کرد؟ راهکار درست
حتی اگر گوشی‌تان گواهی ضدآب IP68 داشته باشد، پس از تماس جدی با آب این کارها را به ترتیب انجام دهید:
فوراً گوشی را خاموش کنید. اگر خودش خاموش نشده است، بدون معطلی با نگه‌داشتن دکمه‌ی پاور به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانیه، خاموشش کنید. روشن ماندن گوشی خیس، خطر اتصال کوتاه و آسیب به برد را بالا می‌برد.
تا جای ممکن آب سطحی را بگیرید. قاب و کاور را در بیاورید، گوشی را با حوله یا دستمال نرم خشک کنید و در صورت امکان سینی سیم‌کارت را بیرون بکشید.
آب داخل پورت‌ها را خالی کنید. گوشی را آرام تکان دهید یا با دمیدن ملایم، آب داخل پورت‌ها را خارج کنید.
گوشی را کنار یک پنکه یا فن بگذارید. جریان هوای معمولی روند خشک شدن را سریع‌تر می‌کند. نیازی به هیچ وسیله‌ی خاصی نیست.
به گوشی زمان بدهید. حداقل چند ساعت و ترجیحاً تا یک روز صبر کنید، سپس سراغ روشن کردن آن بروید.
اگر گوشی قابل نجات باشد، همین روش ساده معمولاً کافی است. اگر هم دچار آسیب جدی شده باشد، نه حوله، نه زمان، نه برنج و نه سیلیکاژل کاری از پیش نمی‌برند و باید به تعمیرکار مراجعه کنید.
اگر نمی‌توانید جلوی وسوسه‌ی روشن کردن گوشی را بگیرید، آن را داخل کیسه‌ی کاغذی بگذارید تا مجبور نشوید زودتر از موعد امتحانش کنید.
چه کارهایی را بعد از خیس شدن گوشی نباید انجام داد؟
فارغ از برنج، چند اشتباه رایج دیگر هم هست که شانس نجات گوشی را کم می‌کند. این موارد از توصیه‌های رایج تولیدکنندگان و تعمیرکاران است:
گوشی را شارژ نکنید و کابل را به پورتی که احتمال می‌دهید هنوز خیس است نزنید.
از سشوار داغ استفاده نکنید. گرمای زیاد می‌تواند به قطعات و چسب‌های داخلی آسیب بزند.
چیزی را داخل پورت‌ها فرو نکنید، مثل گوش‌پاک‌کن یا سوزن.
تکان‌دادن شدید یا کوبیدن گوشی را فراموش کنید؛ آب را بیشتر به داخل می‌راند.
اگر گوشی در آب شور یا نوشیدنی افتاد چه؟
آب دریا، چای، نوشابه و سایر مایعات حاوی شکر یا نمک فرق دارند. باقی‌مانده‌ی آن‌ها پس از خشک شدن می‌تواند باعث خوردگی قطعات شود. در چنین شرایطی بعد از خاموش کردن گوشی، با نظر تعمیرکار پیش بروید و فقط به خشک کردن ساده اکتفا نکنید.
چه زمانی باید گوشی را به تعمیرگاه برد؟
با وجود همه‌ی این توضیحات، بعضی علامت‌ها نشان می‌دهند مشکل خیس شدن گوشی از خشک شدن ساده فراتر رفته است:
گوشی بعد از خشک شدن روشن نمی‌شود یا شارژ نمی‌گیرد.
صفحه نمایش لکه، خط یا بخار دارد.
اسپیکر، میکروفون یا دوربین عکاسی درست کار نمی‌کند.
گوشی داغ می‌کند یا خودبه‌خود خاموش و روشن می‌شود.
در هر یک از شرایط فوق، ادامه‌ی تلاش‌های خانگی فقط خسارت را بیشتر می‌کند. گوشی را خاموش نگه دارید و به یک مرکز تعمیر معتبر یا نمایندگی رسمی ببرید.
برنج فقط یک افسانه‌ی قدیمی از دورانی است که اینترنت تازه جا افتاده بود و در واقع قدرت جذب ضعیفی دارد. همچنین خرده‌های برنج می‌تواند پورت‌ها را مسدود کند و تنها اثر مثبتش این است که نمی‌توانید برای چند ساعت از دستگاه خود استفاده کنید. دفعه‌ی بعد که گوشی خیس شد، به‌جای رفتن سراغ آشپزخانه، سه کار ساده را انجام دهید: خاموش کنید، آب را بگیرید و به گوشی وقت بدهید.