آریا جوان - رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به افزایش موارد سیاه‌سرفه در زمستان گذشته، گفت: با وجود دریافت برخی نشانه‌ها از افزایش این بیماری، اطلاعات کافی از شهرستان‌های کشور به سطوح بالاتر نظام سلامت منتقل نشد؛ موضوعی که ضرورت تقویت شناسایی و گزارش‌دهی به‌موقع رویدادهای سلامت را نشان می‌دهد.
دکتر قباد مرادی امروز در مراسم بزرگداشت روز جهانی اپیدمیولوژی میدانی با عنوان «اپیدمیولوژی میدانی؛ از شناسایی طغیان تا تأمین امنیت سلامت در چارچوب سلامت واحد» با تاکید بر اینکه نظام سلامت بیش از آنکه به داده‌های بیشتر نیاز داشته باشد، به افرادی نیاز دارد که بتوانند داده‌های حاصل از میدان سلامت را در زمان مناسب به شواهد معتبر برای تصمیم‌گیری به‌موقع تبدیل کنند، افزود: اپیدمیولوژی میدانی یکی از حلقه‌های مهم در این فرایند است.
اپیدمیولوژیست میدانی فردی است که دانش اپیدمیولوژی را با هدف اقدام فوری برای حل یک مسئله واقعی به کار می‌گیرد. این مسئله می‌تواند یک تهدید بهداشتی باشد که برای پاسخگویی به آن، اقدام به‌موقع ضرورت دارد.
وی با اشاره به تفاوت نیازهای نظام سلامت با زمان‌بندی معمول برخی پژوهش‌ها، اظهار کرد: گاهی در مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر با مسائلی مواجه می‌شویم که لازم است پاسخ آنها در کمتر از یک ماه مشخص شود؛ اما ممکن است طرح‌های پژوهشی ارائه شده از سوی پژوهشگران کشور، برای رسیدن به نتیجه به دو سال زمان نیاز داشته باشند.
چنین پاسخی، با وجود ارزش علمی پژوهش، برای مساله‌ای که نیازمند تصمیم‌گیری فوری است، کارآمد نخواهد بود. به همین دلیل، بر اقدام به‌هنگام در اپیدمیولوژی میدانی تأکید دارم؛ چرا که در برخی موارد، ممکن است لازم باشد پاسخ یک مساله در کمتر از ۲۴ ساعت به دست آید. در چنین شرایطی، با وجود محدودیت‌های بسیار زیاد، باید بتوان شواهدی تولید کرد که قابلیت استفاده در تصمیم‌گیری را داشته باشند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت وجه تمایز اپیدمیولوژی میدانی را به‌کارگیری روش‌های علمی برای پاسخگویی به مسائل واقعی در زمان مناسب دانست و ادامه داد: پژوهش‌های استاندارد ممکن است در شرایط ایده‌آل و با صرف زمان کافی انجام شوند، اما در نظام سلامت، به‌ویژه هنگام بروز وضعیت‌های اضطراری، انجام یک پژوهش ایده‌آل که زمان زیادی به طول بینجامد، لزوماً مشکل موجود را حل نمی‌کند.
در این شرایط، نظام سلامت به افرادی نیاز دارد که بتوانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن پاسخ لازم را ارائه دهند و اپیدمیولوژیست‌های میدانی می‌توانند این نقش را ایفا کنند.
مرادی با تاکید بر اینکه این نیاز تنها به سطح ملی محدود نمی‌شود، اضافه کرد: این رویکرد باید در همه سطوح نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد؛ از واحدهای محیطی و مراکز بهداشتی و درمانی که خدمات سلامت در آنها ارائه می‌شود تا سطوح بالاتر مدیریتی.
در هر یک از این سطوح، ممکن است مسائلی پیش بیاید که برای حل آنها به اقدام سریع و شواهد قابل اتکا نیاز باشد. در نظام سلامت، به‌ویژه در حوزه‌هایی که احتمال وقوع وضعیت‌های اضطراری وجود دارد، نمی‌توان همواره انتظار داشت همه مسائل با رویکرد پژوهشی ایده‌آل و در بازه زمانی طولانی بررسی شوند. ویژگی مهم اپیدمیولوژی میدانی این است که تلاش می‌کند شواهد را به اقدام پیوند دهد.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تشریح کارکردهای اپیدمیولوژی میدانی اظهار کرد: این حوزه می‌تواند در شناسایی زودهنگام نشانه‌های وقوع رویدادهای سلامت، بررسی و تحلیل آنها، پشتیبانی از تصمیم‌گیری، کمک به کنترل وضعیت و ارزیابی اثربخشی اقدامات نقش داشته باشد. برای مثال، اگر در منطقه‌ای پشه آئدس شناسایی شود، لازم است اپیدمیولوژیست میدانی در کنار تیم سلامت حضور داشته باشد. اگر دو یا سه روش برای کنترل یا از بین بردن این پشه در اختیار داشته باشیم، باید بتواند در مدت کوتاهی شواهد لازم را بررسی کند و مشخص سازد کدام روش برای کنترل آن مؤثرتر است.
مرادی با تأکید بر ضرورت تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد در نظام سلامت گفت: اپیدمیولوژیست میدانی باید بتواند با بررسی داده‌های موجود و تحلیل علمی آنها، بازخورد لازم را در اختیار مدیران سلامت قرار دهد تا مشخص شود اقدامات انجام‌شده تا چه اندازه مناسب و اثربخش بوده‌اند. باید از تصمیم‌گیری بر اساس برداشت‌های شخصی، شنیده‌ها و تجربه‌های محدود فاصله بگیریم و در همه سطوح نظام سلامت، از محیط‌های ارائه خدمت تا سطوح مدیریتی، به سمت تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد حرکت کنیم. در این مسیر، مدیران نظام سلامت نیز باید دو نکته را مدنظر قرار دهند؛ نخست اینکه در شرایط اضطراری، لازم است تا حدی از انتظار برای رسیدن به شرایط ایده‌آل و گردآوری تمام داده‌های ممکن فاصله بگیرند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت ادامه داد: گاهی در یک بازه زمانی ۲۴ تا ۴۸ ساعته باید تصمیم گرفت و نمی‌توان تا زمان گردآوری تمام داده‌ها و انجام تحلیل‌های کامل منتظر ماند. در چنین شرایطی، اپیدمیولوژیست میدانی باید بتواند حتی با حداقل داده‌های در دسترس، تحلیل لازم را انجام دهد و شواهد کافی برای تصمیم‌گیری به‌موقع فراهم کند.
وی با اشاره به نقش اپیدمیولوژیست میدانی در تبدیل داده به اقدام اظهار کرد: نظام سلامت داده‌های فراوانی در اختیار دارد، اما ارزش این داده‌ها زمانی آشکار می‌شود که به شواهد قابل استفاده در تصمیم‌گیری تبدیل شوند. اپیدمیولوژیست میدانی در سطوح مختلف باید بتواند در زمان مناسب این پیوند را برقرار کند؛ او مشاهده‌های حاصل از بررسی جمعیت را با تحلیل‌های علمی و توصیفی ترکیب می‌کند تا مدیران بتوانند بر اساس آن تصمیم بگیرند. فرایند تبدیل داده به اقدام شامل گردآوری اطلاعات از منابع مختلف، از جمله آزمایشگاه، بررسی تغییرات رخ‌داده، تحلیل علمی اطلاعات و ارائه توصیه‌های متناسب است. بر اساس این تحلیل‌ها، باید مداخله مناسب طراحی و در زمان مقتضی اجرا شود.
قلمرو فعالیت اپیدمیولوژیست‌های میدانی
وی با اشاره به قلمرو فعالیت اپیدمیولوژیست‌های میدانی گفت: یکی از وظایف مهم این افراد، شناسایی و بررسی به‌موقع رویدادهای سلامت و تشخیص نشانه‌های افزایش موارد بیماری است. برای مثال، موارد ابتلا به سیاه‌سرفه در زمستان سال گذشته به‌تدریج در مناطق مختلف کشور افزایش یافت، اما از بیش از ۴۵۰ شهرستان کشور، سیگنال‌های کافی درباره این افزایش دریافت نکردیم. اگرچه برخی منابع، نشانه‌هایی از افزایش موارد بیماری را در اختیار ما قرار داده بودند، این اطلاعات به‌اندازه کافی از سطح شهرستان‌ها منعکس نشد. این موضوع می‌تواند نمونه‌ای از ضعف در شناسایی و انتقال به‌موقع سیگنال‌های سلامت باشد و نشان می‌دهد که نظام سلامت باید در شناسایی زودهنگام تغییرات بیماری‌ها در سطح محیطی تقویت شود.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تاکید بر ضرورت مراقبت و پایش مستمر بیماری‌ها خاطر نشان کرد: اپیدمیولوژیست میدانی باید با الگوهای نوسان بیماری‌ها آشنا باشد. بیماری‌هایی مانند آنفلوآنزا و کووید ۱۹ ممکن است نوسانات زیادی داشته باشند و شناخت این الگوها برای تحلیل وضعیت، اطلاع‌رسانی مناسب و ارائه توصیه‌های درست به مردم ضروری است. انتظار از اپیدمیولوژیست‌های میدانی و کارشناسان نظام سلامت این است که به‌جای اظهارنظرهای غیرتخصصی یا تحلیل‌های سطحی، اطلاعات دقیق و مبتنی بر شواهد ارائه دهند. گاهی اظهارات برخی کارشناسان بیشتر به مطالبی شباهت دارد که با تیترهای درشت برای جلب مخاطب منتشر می‌شود؛ درحالی‌که انتظار می‌رود متخصصان با تحلیل علمی داده‌ها، درک دقیق‌تری از وضعیت بیماری‌ها به جامعه ارائه کنند.
مرادی ادامه داد: برای مثال، هنگام افزایش موارد کووید ۱۹ باید وضعیت بیماری در کشور را در کنار روند آن در سایر کشورها بررسی کرد. ممکن است میزان گردش ویروس در یک کشور بیشتر از کشور دیگر باشد یا موج بیماری در کشورهای مختلف در زمان‌های متفاوتی رخ دهد. همچنین باید میزان وخامت بیماری و پیامدهای آن را در کنار تعداد موارد ابتلا در نظر گرفت تا تصویر درستی از شرایط به دست آید. بررسی روندهای گذشته و مقایسه آنها با وضعیت کشورهای دیگر کمک می‌کند مشخص شود افزایش موارد بیماری تا چه اندازه با الگوهای معمول آن مطابقت دارد. چنین تحلیلی به آگاهی‌بخشی به جامعه کمک می‌کند و می‌تواند از ایجاد نگرانی‌های بیش از حد جلوگیری کند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت پرهیز از انتشار اطلاعات نادرست در حوزه سلامت اضافه کرد: گاهی برخی رسانه‌ها با انتشار اطلاعات نادرست یا ارائه تحلیل‌های غیرمستند، اعتماد عمومی به نظام سلامت را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در مقابل، کارشناسان باید با اطلاع‌رسانی دقیق و علمی، ضمن توضیح وضعیت بیماری، به حفاظت از سلامت مردم کمک کنند. هنگام افزایش موارد بیماری، اپیدمیولوژیست‌های میدانی باید گروه‌های آسیب‌پذیر را شناسایی کنند و با آموزش‌های لازم، برای محافظت از آنها در برابر بیماری اقدام کنند. شناسایی عوامل خطر، بررسی منابع آلودگی در طغیان‌ها، پیشنهاد اقدامات پیشگیرانه و ارزیابی نتایج مداخلات نیز از دیگر وظایف این حوزه است.
ویژگی‌ها و مهارت‌های مورد نیاز اپیدمیولوژیست میدانی
وی مساله‌محور بودن، حساسیت به زمان و توانایی فعالیت در شرایط اضطراری را از ویژگی‌های متمایز اپیدمیولوژی میدانی دانست و گفت: مسائل این حوزه گاهی ماهیتی چندرشته‌ای دارند و حل آنها مستلزم همکاری میان بخش‌های مختلف است. همان‌طور که در سخنان پیشین نیز اشاره شد، فعالیت میدانی صرفاً به حضور در یک محیط یا منطقه خاص محدود نمی‌شود و ممکن است همکاری با آزمایشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و سایر بخش‌های نظام سلامت را نیز دربرگیرد.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت افزود: اپیدمیولوژیست میدانی باید بتواند با داده‌های واقعی، با وجود محدودیت‌ها و کاستی‌های احتمالی آنها، کار کند و در زمان مناسب پاسخ‌گو باشد. این افراد علاوه بر آشنایی با محیط، باید از دانش پایه اپیدمیولوژی و آمار زیستی برخوردار باشند و مهارت‌های لازم برای تحلیل داده‌ها و مدیریت اطلاعات را کسب کنند. آشنایی با نظام مراقبت بیماری‌ها، توانایی شناسایی و بررسی طغیان‌ها، ارزیابی خطر، تحلیل وضعیت نظام سلامت، همکاری با گروه‌های مختلف و برخورداری از مهارت‌های ارتباطی از دیگر توانمندی‌های مورد نیاز اپیدمیولوژیست‌های میدانی است.
مرادی با اشاره به ضرورت توانمندسازی نیروهای متخصص در محیط‌های کاری اظهار کرد: در مقطعی، برای استقرار نیروهای اپیدمیولوژی در برخی بیمارستان‌ها اقدام شد و بر اساس تجربه‌های داخلی و بین‌المللی، شرح وظایفی نیز برای این افراد تدوین شد. بااین‌حال، انتظار می‌رود دانش‌آموختگان این حوزه صرفاً به شرح وظایف از پیش تعیین‌شده محدود نمانند، بلکه بتوانند با تکیه بر آموزش و دانش تخصصی خود، زمینه فعالیتشان را متناسب با نیازهای محیط توسعه دهند. اگر نیروی متخصص نتواند بر اساس دانش و آموزش خود، مسائل محیط کاری را شناسایی کند و برای آنها راهکار ارائه دهد، این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده وجود کاستی‌هایی در آموزش یا نگرش حرفه‌ای باشد. اپیدمیولوژیست میدانی باید توانایی تحلیل مستقل مسائل و به‌کارگیری دانش خود را در موقعیت‌های واقعی داشته باشد.
مرادی با تاکید بر ضرورت برخورداری اپیدمیولوژیست‌های میدانی از مهارت‌های علمی، عملی، رهبری و حرفه‌ای، گفت: همان‌طور که پزشک یا دندان‌پزشک باید علوم پایه و بیماری‌ها را بیاموزد، مهارت‌های تشخیص و درمان را تمرین کند و پس از فارغ‌التحصیلی بتواند دانش خود را در مواجهه با بیمار به کار بگیرد، اپیدمیولوژیست میدانی نیز باید دانش نظری را بیاموزد و در کنار حضور در جامعه، توانایی اجرای عملی وظایف مورد انتظار از این تخصص را کسب کند.
وی افزود: آموزش اپیدمیولوژی میدانی نباید صرفاً به یادگیری مباحث نظری محدود شود، بلکه دانش‌آموختگان باید پس از پایان دوره آموزشی بتوانند انتظارات حرفه‌ای این حوزه را در محیط واقعی برآورده کنند و برای حل مسائل سلامت به کار بگیرند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به تفاوت رویکرد پژوهش دانشگاهی و اپیدمیولوژی میدانی اظهار کرد: در برخی پژوهش‌های دانشگاهی، آزمون فرضیه و انجام مطالعات باکیفیت برای تولید دانش جدید و گسترش مرزهای علم در اولویت قرار دارد، اما در اپیدمیولوژی میدانی، انتظار اصلی حل مسئله سلامت در کوتاه‌ترین زمان ممکن است.
وی ادامه داد: در پژوهش‌های دانشگاهی ممکن است خروجی اصلی، تولید دانش جدید باشد، اما در اپیدمیولوژی میدانی انتظار داریم نتیجه کار به حل مسئله در همان بازه زمانی مورد نیاز و ارتقای سلامت جامعه کمک کند. به همین دلیل، باید از روش‌های علمیِ در دسترس و متناسب با شرایط استفاده کرد؛ روش‌هایی که با حداقل داده‌های موجود بتوانند ما را در زمان مناسب به هدف برسانند، نه اینکه لزوماً پیچیده‌ترین یا ایده‌آل‌ترین روش ممکن را انتخاب کنیم.
مرادی با تاکید بر گستردگی قلمرو اپیدمیولوژی میدانی، افزود: فعالیت این حوزه فراتر از بیماری‌های واگیر است و می‌تواند تمام بخش‌های نظام سلامت، از بیماری‌های غیرواگیر و سلامت محیط و شغلی تا سلامت باروری و مدیریت بحران‌ها را دربرگیرد. اگر قرار است از داده‌های فراوانی که در نظام سلامت تولید می‌شوند برای تصمیم‌گیری و اقدام استفاده کنیم، باید ظرفیت اپیدمیولوژی میدانی در همه سطوح نظام سلامت وجود داشته باشد تا نیروهای متخصص بتوانند داده‌های در دسترس را به شواهد قابل استفاده تبدیل کنند.
نمونه‌های موفق اپیدمیولوژی میدانی در کشور
وی با اشاره به نمونه‌های موفق اپیدمیولوژی میدانی در ایران گفت: یکی از وظایف مهم این حوزه، شناسایی زودهنگام تهدیدها و کمک به مهار آن‌هاست. برای مثال، چند سال پیش متوجه شدیم موارد سرخک در برخی استان‌ها افزایش یافته است. بررسی‌ها نشان داد حضور جمعیت مهاجر و واکسینه‌نبودن بخشی از این جمعیت می‌تواند در تکرار طغیان‌های سرخک در این مناطق نقش داشته باشد.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، افزود: در واکنش به این وضعیت، با اجرای کمپین‌های واکسیناسیون و جلو انداختن برنامه واکسیناسیون در برخی استان‌ها، اقداماتی برای کنترل بیماری انجام شد. این تجربه نشان می‌دهد که شناسایی به‌موقع تغییرات و استفاده از داده‌های موجود می‌تواند به طراحی مداخلات مناسب و کنترل بیماری کمک کند.
مرادی با اشاره به تجربه کشور در مواجهه با تهدیدهای فرامرزی سلامت، اظهار کرد: تب دِنگی نیز از جمله تهدیدهایی بود که از سال‌ها قبل در برخی استان‌های جنوب‌شرقی کشور با مواردی از آن مواجه بودیم. در ادامه، نظام مراقبت حشره‌شناسی و نظام مراقبت انسانی توسعه یافت و مجموعه‌ای از اقدامات برای پایش و کنترل این بیماری در دستور کار قرار گرفت.
وی ادامه داد: در حوزه سرخک نیز با وجود دستیابی کشور به گواهی حذف بیماری، طی دو سال گذشته افزایش جمعیت حساس و مستعد ابتلا در برخی استان‌ها مورد توجه قرار گرفت. در واکنش به این وضعیت، کمپین واکسیناسیون در چهار تا پنج استان اجرا شد که از اردیبهشت تا پایان شهریور سال جاری ادامه داشت و در این بازه، موارد گزارش‌شده به کمتر از ۳۰ مورد رسید.
مرادی این تجربه‌ها را نمونه‌هایی از نقش اپیدمیولوژی میدانی در تبدیل داده به اقدام و تقویت نظام مراقبت بیماری‌ها دانست و گفت: چنین اقداماتی نشان می‌دهد که تحلیل اطلاعات و شناسایی گروه‌های در معرض خطر چگونه می‌تواند به طراحی مداخلات مؤثر و ارتقای سلامت جامعه منجر شود.
وی با اشاره به نقش اپیدمیولوژی میدانی در افزایش کارایی و عدالت در ارائه خدمات سلامت افزود: در مطالعه‌ای درباره جمعیت مهاجران و پناهندگان ساکن ایران، مشخص شد که میزان ابتلا به یک بیماری در این جمعیت حدود سه تا پنج برابر جمعیت ایرانی است. بر اساس این یافته‌ها، توصیه شد در مناطقی که این جمعیت حضور دارد، غربالگری‌ها به‌صورت فعال انجام شود تا موارد بیماری زودتر شناسایی شوند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت همچنین با اشاره به نقش این تخصص در افزایش تاب‌آوری نظام سلامت در بحران‌ها اظهار کرد: در سال گذشته و هم‌زمان با جابه‌جایی جمعیت، داده‌های جمع‌آوری‌شده نشان داد که شمار برخی بیماران مبتلا به اچ‌آی‌وی، سل و دیگر بیماری‌هایی که به درمان‌های ویژه نیاز دارند، در تعدادی از استان‌ها، از جمله استان‌های شمالی، افزایش یافته است.
وی افزود: پس از شناسایی این تغییرات، تلاش شد خدمات و اقدامات درمانی متناسب با نیازهای این بیماران به سمت مناطق مربوط هدایت شود. این نمونه نشان می‌دهد که اپیدمیولوژی میدانی حتی با استفاده از داده‌های موجود و در شرایط محدودیت زمانی نیز می‌تواند به شناسایی نیازها و توزیع مناسب‌تر خدمات سلامت کمک کند.
شناسایی به‌موقع تهدیدها و ضرورت تقویت نظام مراقبت
مرادی در تشریح نمونه‌ای از شناسایی و مهار به‌موقع یک تهدید بهداشتی، گفت: در یکی از موارد مربوط به شناسایی پشه آئدس، گزارش‌ها و اقدامات اولیه در فاصله زمانی کوتاهی بررسی شد و تیم‌های مرتبط برای بررسی میدانی به منطقه اعزام شدند. این تیم‌ها با مراجعه به منازل و استفاده از روش‌های مورد نیاز در برنامه مراقبت حشره‌شناسی، بررسی‌ها را ادامه دادند و پس از شناسایی کانون، اقدامات مداخله‌ای انجام شد.
وی افزود: در این مورد، طی چهار روز اقداماتی از جمله مه‌پاشی و سم‌پاشی در منطقه انجام شد.، این اقدامات در کنترل گسترش پشه مؤثر بود و مانع از استقرار و گسترش آن در شهرستان شیراز شد. در این فرایند، همکاران دانشگاه علوم پزشکی شیراز و دیگر مجموعه‌های مرتبط نیز مشارکت داشتند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به اهمیت انتقال به‌موقع اطلاعات از سطح محیطی به سطوح مدیریتی، نمونه‌ای از شناسایی دیرهنگام یک مشکل بهداشتی را نیز تشریح کرد و گفت: روز هشتم فروردین امسال، هم‌زمان با افزایش حضور جمعیت در یکی از مناطق شمالی کشور، گزارشی به دستم رسید که آن را به‌عنوان یک سیگنال احتمالی در نظر گرفتم. در ابتدا، مدیر گروه بیماری‌های مربوط و مسئولان شهرستان از موضوع اطلاع نداشتند؛ به همین دلیل، تیمی برای بررسی به منطقه اعزام شد.
وی ادامه داد: بررسی‌های میدانی نشان داد که نگرانی اصلی به افزایش معمول جمعیت در آن منطقه محدود نمی‌شود، بلکه پس از جنگ، کلرزنی آب منطقه با اختلال مواجه شده و این وضعیت به آلودگی آب و بروز مشکلات بهداشتی منجر شده بود. این تجربه نشان می‌دهد که صرف افزایش جمعیت و انتظار افزایش متناسب موارد بیماری نباید موجب نادیده‌گرفتن نشانه‌های غیرمعمول یا عوامل خطر جدید شود؛ بلکه لازم است سیگنال‌های سلامت به‌موقع بررسی و علت واقعی مشکل شناسایی شود.
مرادی با اشاره به چالش‌های پیش‌روی اپیدمیولوژی میدانی در کشور اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم، وضعیت آموزش و بازآموزی نیروهاست. برگزاری دوره‌های آموزشی و بازآموزی مناسب و نظام‌مند می‌تواند به ارتقای مهارت نیروهایی کمک کند که انتظار می‌رود وظایف اپیدمیولوژی میدانی را انجام دهند. اگر آموزش‌ها به‌صورت مستمر و متناسب با نیازهای واقعی محیط کار ارائه نشوند، ممکن است نیروها از مهارت کافی برای انجام وظایف مورد انتظار برخوردار نباشند. بنابراین، لازم است کاستی‌های آموزشی شناسایی و برای برطرف‌کردن آنها برنامه‌ریزی شود.