آریا جوان - گیم فا / خرید نسخه دیجیتالی بازیها در مقایسه با تهیه نسخه فیزیکی، سادهتر و راحتتر به نظر میرسد و به همین دلیل بسیاری از بازیکنان این روش را انتخاب میکنند. کاربران میتوانند به هزاران عنوان بازی دسترسی فوری داشته باشند و بدون نیاز به دیسک فیزیکی، آنها را دانلود و اجرا نمایند. با این حال، این روش یک نقطه ضعف مهم دارد: کتابخانه بازیهای دیجیتالی شما لزوما برای همیشه باقی نمیماند و به دلایل مختلف ممکن است بازیهایی را که خریدهاید از دست بدهید.
مشکلات مربوط به حساب کاربری آنلاین میتوانند باعث حذف دسترسی شما به یک بازی یا حتی تمام خریدهای دیجیتالیتان شوند؛ خریدهایی که ممکن است صدها یا هزاران دلار ارزش داشته باشند. اگر چنین اتفاقی را ناعادلانه میدانید، حق با شماست. انتظار میرود بازیهایی که بهصورت آنلاین خریداری میکنید، برای همیشه در اختیارتان باقی بمانند، اما واقعیت به این سادگی نیست. در ادامه دلایل محدود بودن عمر کتابخانه بازیهای دیجیتالی و راهکارهای محافظت از آن را بررسی میکنیم.
آیا واقعا مالک کتابخانه بازیهای دیجیتالی خود هستید؟

وقتی یک بازی فیزیکی میخرید، دیسک آن متعلق به شماست و میتوانید هر چند بار که بخواهید آن را اجرا کنید یا در صورت تمایل با دیگران معاوضه و معامله کنید. البته خرید نسخه فیزیکی تابع اصل فروش نخست نیز هست؛ قانونی که اجازه تکثیر و فروش نسخههای کپیشده را به شما نمیدهد. این دیسکها تا زمانی که دستگاه پخش سازگار داشته باشید، قابل استفاده خواهند بود و ناشر نیز نمیتواند در آینده دسترسی شما به آنها را از راه دور لغو یا نسخههای فروختهشده را پس بگیرد.
اما خرید نسخه دیجیتالی شرایط متفاوتی دارد. در این حالت، شما در واقع مجوز اجرای بازی را تحت مجموعهای از قوانین و شرایط مشخص دریافت میکنید. نسخه دیجیتالی بازی برخلاف نسخه فیزیکی، مالکیت کامل محصول را به شما منتقل نمیکند. در نتیجه، امکان فروش مجدد یا معاوضه آن را نخواهید داشت. قراردادهای مربوط به این خریدها به ناشران اجازه میدهند در شرایطی که صلاح میدانند، مجوز دسترسی به بازی را لغو کنند. مسئله اصلی اینجاست که آیا بازیکنان باید نگران چنین احتمالی باشند یا خیر.
چگونه ممکن است بازیهای دیجیتالی خود را از دست بدهید؟

شاید تصور کنید ناشران و فروشگاههای دیجیتالی تمایل دارند تمام بازیهای خود را برای همیشه در دسترس نگه دارند تا همچنان از فروش آنها درآمد کسب کنند، اما همیشه چنین اتفاقی رخ نمیدهد. این فروشگاهها به دلایل مختلف برخی بازیها را از فهرست محصولات خود حذف میکنند و در بسیاری از موارد، کاربران دیگر امکان اجرای آنها را نخواهند داشت. چند عامل اصلی میتوانند باعث از دست رفتن دسترسی به مجموعه بازیهای دیجیتالی شما شوند.
تعطیلی سرورها
بازیهای چندنفره آنلاین پس از خاموش شدن سرورهایشان عملا غیرقابل بازی میشوند. در چنین شرایطی، نهتنها پولی که برای خرید بازی پرداختهاید از بین میرود، بلکه خریدهای درونبرنامهای مانند ظاهرهای تزئینی سلاحها و بستههای خودرو را نیز از دست خواهید داد.
بازی The Crew ساخته یوبیسافت نمونه روشنی از این اتفاق است. این عنوان از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ فعالیت داشت، اما یوبیسافت در سال ۲۰۲۴ سرورهای آن را برای همیشه خاموش کرد. این تصمیم عملا بازی را از دسترس خارج کرد و بازیکنانی را که نسخه دیجیتالی یا فیزیکی آن را خریده بودند، با محصولی غیرقابل استفاده تنها گذاشت.
این اقدام موجی از اعتراضها را به دنبال داشت و حتی به طرح شکایتهای قضایی در آمریکا و فرانسه منجر شد. یوبیسافت در دفاع از تصمیم خود تأکید کرد که بازیکنان تنها مجوز محدودی برای دسترسی به بازی در اختیار داشتند. پرونده فرانسه همچنان در جریان است، اما شکایت گروهی در آمریکا به توافقی منجر شد که بر اساس آن، بازیکنان غرامت خود را به شکل پول نقد یا اعتبار خرید دریافت کردند.
مشکلات مربوط به مجوزها
بازیهای ویدیویی برای استفاده از برخی محتواها به قراردادهای پیچیده تجاری وابسته هستند و اعتبار این مجوزها ممکن است پس از مدتی به پایان برسد. بسیاری از بازیها از موسیقیهای محبوب یا خودروهای واقعی استفاده میکنند که دریافت حق استفاده از آنها هزینهبر است و معمولا مدت اعتبار مشخصی دارد. پس از پایان این قراردادها، تمدید مجوزها همیشه از نظر اقتصادی برای ناشر صرفه ندارد و در نتیجه، بازی از فروشگاههای دیجیتالی حذف میشود.
Forza Horizon 4 نمونهای از این وضعیت به شمار میرود. این بازی در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، اما به دلیل مشکلات مربوط به مجوزهای استفاده از محتوا، در سال ۲۰۲۴ از پلتفرمهای دیجیتالی کنار گذاشته شد.
بازی The Lord of the Rings: Battle for Middle-earth نیز نمونه دیگری از این اتفاق است. حقوق مربوط به این مجموعه از شرکت الکترونیک آرتز به برادران وارنر منتقل شد و در حال حاضر این بازی در هیچ پلتفرمی در دسترس نیست.
مشکلات حساب کاربری
بازیهای دیجیتالی به حساب کاربری شما متصل هستند و در صورت مسدود شدن حساب یا بروز مشکلات احراز هویت، ممکن است دسترسی به آنها را از دست بدهید. این پلتفرمها معمولا اجازه فروش مجدد، معاوضه یا انتقال بازی خریداریشده به حساب دیگری را نمیدهند. در نتیجه، کاربران به شرایط و قوانین فروشگاه وابسته میمانند؛ قوانینی که ممکن است در طول زمان تغییر کنند.
برای نمونه، فروشگاه پلی استیشن سونی شرایط استفاده خود را بهروزرسانی کرده و اکنون بندی دارد که بر اساس آن، امکان بستن حسابهای غیرفعال به مدت ۳۶ ماه وجود دارد. بنابراین، بازیکنی که طی سالها مجموعه بزرگی از بازیها را خریداری کرده، ممکن است تنها به دلیل وارد نشدن به حساب خود برای مدتی طولانی، دسترسی به تمام آنها را از دست بدهد.
پایان پشتیبانی از فروشگاههای دیجیتالی قدیمی
فروشگاههای دیجیتالی ممکن است در نهایت پشتیبانی از پلتفرمهای قدیمی را متوقف کنند و بازیکنان را بدون راه دسترسی به بسیاری از بازیها باقی بگذارند.
این اتفاق معمولا زمانی رخ میدهد که شرکتها تصمیم به پایان پشتیبانی از کنسولهای قدیمی میگیرند. نینتندو در سال ۲۰۲۳ فروشگاههای دیجیتالی Wii U و 3DS را تعطیل کرد و بسیاری از بازیهای این پلتفرمها برای همیشه از دسترس خارج شدند.
چگونه از بازیهای خود محافظت کنیم؟

پاسخ دادن به این سؤال چندان ساده نیست و هیچ راهکار تضمینشدهای برای جلوگیری از حذف بازیهای دیجیتالی وجود ندارد. یکی از بهترین راهها، خرید نسخههای فیزیکی بازیها تا زمانی است که همچنان در بازار موجود هستند. سونی قرار است در سال ۲۰۲۸ تولید دیسکهای بازی را متوقف کند و احتمالا با کمیاب شدن نسخههای فیزیکی، قیمت آنها نیز افزایش چشمگیری خواهد داشت.
برای بازیکنان رایانههای شخصی، دوران استفاده از دیسکهای فیزیکی مدتهاست به پایان رسیده و برای دسترسی به آنها حتی به یک درایو خارجی جداگانه نیاز است. به همین دلیل، برخی بازیکنان ترجیح میدهند در صورت امکان، بازیهای موردنظر خود را از فروشگاه GOG یا Good Old Games بهجای استیم تهیه کنند. دلیل این انتخاب، ارائه فایلهای نصب آفلاین توسط GOG و نداشتن سیستم مدیریت حقوق دیجیتال (DRM) در بازیهای آن است؛ بنابراین، بازیها به یک حساب کاربری خاص وابسته نیستند.
گروه حامی حقوق مصرفکنندگان Stop Killing Games نیز با هدف جلوگیری از نابودی عمدی رسانههای دیجیتالی فعالیت میکند. این گروه از طریق اقدامات عملی و پیگیریهای حقوقی تلاش دارد قوانین موجود را تغییر دهد تا ناشران نتوانند بهراحتی بازیهای خریداریشده را غیرقابل استفاده کنند. کاربران نیز میتوانند با حمایت از فعالیتهای این گروه و امضای دادخواست اینترنتی آن، در تلاش برای حفظ بازیهای ویدیویی مشارکت داشته باشند.