آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر،کتاب «شعر پروانگی» شامل مجموعه آثار برگزیده نخستین جشنواره شعر پروانگی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) به دبیری علیرضا قزوه، توسط انتشارات گویا منتشر شده است. این کتاب کوششی ادبی ـ انسانی برای پیوند شعر و مسئولیت اجتماعی است؛ جایی که شاعران فارسیزبان و غیرفارسیزبان در قالبهای سنتی، نو، ترانه، کودک و نوجوان به روایت زندگی، رنج و امید بیماران پروانهای (EB) و خانوادههایشان پرداختهاند. دلنوشته مؤسس خانه «ای بی ایران» و مقدمه دبیر جشنواره، این مجموعه را از یک اثر صرفاً هنری فراتر برده و آن را به سندی از همدلی و مقاومت در برابر ناعدالتیهای درمانی و اجتماعی تبدیل کرده است.
کتاب با دلنوشتهای از حجتالاسلام سیدحمیدرضا هاشمیگلپایگانی مؤسس و مدیرعامل خانه ای بی ایران آغاز شده است. او پدر یک بیمار پروانهای است و به خوبی میداند که خانوادههای این بیماران با چه مصیبتهایی روبرو هستند.
وی در این بخش شعر را بستری بر کرانه اقیانوس دانست، به همان اندازه بیپایان، به همان اندازه ژرف. از این روست که میتواند دلهای همه آنهایی را که جوهر انسانیت در وجودشان متجلی است را به هم پیونده دهد، پیوندی از جنس واژه و عشق.
همچنین وی این جشنواره را تلاشی آگاهانه برای پیوند ادبیات و مسئولیت اجتماعی دانست تا صدای بیماران پروانهای و خانوادههایشان از خلال هنر به گوش عموم برسد و زمینه حمایت پایدار فراهم آید.
همچنین علیرضا قزوه دبیر جشنواره در بخش دیگری از این کتاب به مشکلات این گروه از بیماران پروانهای اشاره کرد به ویژه در زمانهای که دارو و پانسمان زخم بیماران پروانهای را حتی اهرم فشار کردهاند ا ما دست از انقلابمان برداریم، در زمانهای که جهان بر مدار ناعدالتی و ناراستی و کژی میچرخد همین پروانههای معصوم ما با هنر خوب زیستن و هنرمندانه زیستنشان اتفاقی بزرگ را رقم زدهاند. اتفاقهایی از جنش شگفتی و معجزه.
این کتاب در چهار فصل به اهتمام سیدمسعود علویتبار منتشر شده که شامل شعر سنتی،شعر نو، ترانه و کودک و نوجوان است.
فصل اول این کتاب با عنوان «شعر سنتی» و با شعار «دردمندانی چنین فردا شفیع محشرند» به معرفی و بررسی اشعار نزدیک به ۵۸ شاعر سبک سنتی همچون سیدحسین ابراهیمی، رضا احسانپور، رضا افتخاری، پدرام اکبری، محمود اکرامیفر، زهرا اماموردی، قاسم بای، نجمه بنائیان بروجنی، تنجینه بنت نور، سعید بیابانکی،حمیده پارسافر،زهرا پرویزی،نجمه پورملکی، مصطفی توفیقی،لیلی جعفری قهفرخی، سعیده حسینجانی،سیده کبری حسینی بلخی،لیلی حضرتی،حسن خسروی وقار، محمدرضا دانشی، میثم داودی، ناصر دوستی، حسین دهرویه و... میپردازد که با دیده همدلی و تأثر، رنجها و امیدهای بیماران پروانهای را دستمایه سرودههای خود قرار دادهاند.
فصل دوم این کتاب اختصاص دارد به اشعار شاعران شعر نو که نزدیک به ۱۸ شاعر در این بخش اشعار خود را در رابطه با بیماران پروانهای و با رویکردی همدلانه و انتقادی گرد آوردهاند که میتوان به شاعرانی همچون سیدحسین ابراهیمی، هما ایرانپور، فاطمه بیرانوند، مصطفی توفیقی، طهورا جریان، سیدمهدی حسینی، زینب رحمانی، مریم ولیپور، سمیرا یکهتاز اشاره کرد.
فصل سوم این کتاب به ترانه اختصاص دارد و حسن اسحاقی، جواد اسلامی، فرشته بهشتی، ناصر دوستی، زهرا رسولی، زهرا شعبانی، معصومه صاحبی، طیبه عباسی، ایرج قنبری، عبدالجبار کاکایی، مصطفی محدثی خراسانی و رضا نیکوکار ترانههایی با موضوع بیماران پروانهای سرودهاند که در این فصل گردآوری شده است.
فصل چهارم این کتاب به کودک و نوجوان اختصاص دارد و شاعرانی همچون سمیه تورجی، مصطفی توفیقی، زهرا داوری، علیرضا دهرویه، فائزه زرافشان، طیبه شادمانی، لیلی جعفری قهفرخی، فاطمه ناظری، منیژه هاشمی و اکرمالسادات هاشمیپور اشعار خود را با زبانی ساده و قابل فهم برای کودکان و نوجوانان، به موضوع بیماری پروانهای و همدلی با این بیماران اختصاص دادهاند.
فصل پنجم این کتاب به اشعار غیرفارسی اشاره دارد که عینی رضوی، سیدوصی امام رضوی، محمد عشرت صغیر، علی مزمل لاهوری، هانیه احمدینژاد، اکبر حیدری، اسماعیل مشرف المشعلی اشعار خود را به زبانهایی چون عربی، اردو و انگلیسی با موضوع بیماران پروانهای سرودهاند و در این فصل گردآوری شده است.
آنچه «شعر پروانگی» را از یک مجموعهشعر معمولی متمایز میکند، تنوع زبانی و قالبهای گسترده آن است؛ از قصیده و غزل تا شعر نیمایی، از ترانه تا ادبیات کودک و نوجوان، و حتی حضور شاعرانی از ملیتهای مختلف با زبانهای عربی، اردو و انگلیسی. این گستردگی نشان میدهد که مسئله بیماران پروانهای دیگر یک دغدغه محلی یا ملی نیست، بلکه به موضوعی فرامرزی و انسانی تبدیل شده است.
گردآوری بیش از ۸۰ شاعر در پنج فصل، با اهتمام سیدمسعود علویتبار، زحمتی ستودنی است که توانسته است ادبیات را از انزوای هنری خارج کند و آن را به ابزاری برای همدلی و تغییر اجتماعی تبدیل کند.
با توجه به مشکلات مزمن بیماران پروانهای در ایران، از کمبود پانسمانهای مناسب تا هزینههای سنگین درمان، آثاری از جنس «شعر پروانگی» میتوانند نقشی فراتر از یک رویداد فرهنگی ایفا کنند.
جشنواره شعر پروانگی و کتاب حاصل از آن، صدایی رسا برای گروهی از بیماران است که اغلب در سکوت رنج میبرند. امید میرود این حرکت ادبی، سرآغازی برای شکلگیری جشنوارههای سالانه، حمایتهای مادی و معنوی گستردهتر، و در نهایت، بهبود کیفیت زندگی این «پروانههای معصوم» و خانوادههایشان باشد. همانگونه که علیرضا قزوه اشاره کرده، همین «هنر خوب زیستن» بیماران است که میتواند معجزهای بزرگ در دل ناعدالتیها رقم بزند.