آریا جوان - آنا/ فیفا هرگز کاملاً درک نکرد این بود که در آمریکا هیچگاه اولویت اصلی نخواهد بود، دستکم نه مانند قطر که جام جهانی را پروژهای برای تعریف هویت ملی خود میدید.
نشریه اتلتیک، گزارشی از اعتماد بیش از حد فیفا به دولت آمریکا و آسیبهایی که از آن خورد، منتشر کرده است.
ریشه بحران ویزای جام جهانی در نزدیکی جانی اینفانتینو به رئیسجمهور ترامپ است. نشانهها باید از مدتها قبل برای فیفا آشکار میشدند. شاید از همان فرمان اجرایی که دونالد ترامپ در نخستین روز بازگشتش به کاخ سفید امضا کرد. فرمانی با عنوان «حفاظت از مردم آمریکا در برابر تهاجم». شاید از ممنوعیتهای سفر که علیه کشورهایی عمدتاً در خاورمیانه و آفریقا اعمال شد.
شاید از الزام مسافران ۵۰ کشور به پرداخت ضمانتهای ویزایی تا سقف ۱۵ هزار دلار برای دریافت ویزای تجاری یا گردشگری. شاید از تعلیق درخواستهای ویزای مهاجرتی برای اتباع ۷۵ کشور. شاید هم از اظهارات ترامپ درباره سومالیاییها، وقتی گفت «به همان جایی که از آن آمدهاند برگردند» و اینکه «کشورشان بیدلیل وضعیت بدی ندارد.»
بنابراین برای بسیاری عجیب نیست که افتتاحیه جام جهانی تحتالشعاع ماجرای بازگرداندن یک داور سومالیایی از فرودگاه بینالمللی میامی قرار گرفته یا اینکه «بسیاری» از خبرنگاران ایرانی و آفریقایی موفق به دریافت ویزای لازم آمریکا نشدهاند، یا اینکه تیم ملی ایران محل اردوی تمرینی خود را به مکزیک منتقل کرده است.
جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، مدتهاست نگرانیها و حتی گزارشهای کاملاً مشروع رسانهها درباره این موضوع را نادیده گرفته است. او در کنگره فیفا در پاراگوئه در سال ۲۰۲۵ جایی که چند روز دیرتر رسید چون سفر با ترامپ به قطر و عربستان سعودی را در اولویت قرار داده بود به حاضران گفت: «جهان در آمریکا راحت و خوشامد است. البته بازیکنان، همه افرادی که درگیر مسابقات هستند و قطعاً همه هواداران و اجازه دهید روشن بگویم: این حرف از طرف من نیست، بلکه از سوی دولت آمریکا مطرح شده است.»
بازار ![]()
بعدتر در همان تابستان، یک خبرنگار اهل آفریقای جنوبی در کنیا به اینفانتینو گفت: «قرار است در کشوری بازی کنیم که برخی از ما در آن احساس خوشامدگویی نداریم. مسئولیت برعهده شماست که مطمئن شوید آفریقا و سایر مردم جهان احساس طردشدگی یا شهروند درجه دو بودن نکنند. در جهانی که باید برابری در آن حاکم باشد.»
پاسخ اینفانتینو چه بود؟ «برداشتهای اشتباه زیادی وجود دارد. همه در کانادا، مکزیک و ایالات متحده برای جام جهانی سال آینده مورد استقبال قرار خواهند گرفت. این روند روان خواهد بود و تضمین میکند تیمهایی که صعود میکنند بتوانند همراه با هوادارانشان وارد شوند.»
باید گفت این ماجرا پیش از هر چیز درباره سیاستهای دولت آمریکاست و فیفا را نمیتوان مستقیماً مسئول آن دانست اما فیفا اکنون در مرکز انتقادها قرار گرفته، چون برند شخصی اینفانتینو بر پایه نوعی غرور و بزرگنمایی بنا شده است. جایی که او مرتب وعدههای بزرگ میدهد اما کمتر به آنها عمل میکند. همانطور که چهار سال پیش در قطر انجام داد، او نقش سخنگوی کشور میزبان را برعهده گرفته و درباره اینکه چه چیزی پذیرفته میشود یا نمیشود اظهارنظر میکند و در نتیجه وقتی اوضاع خراب میشود، فیفا هم شریک ماجرا به نظر میرسد.
در روزهای اخیر برخی در فیفا تلاش کردهاند مسئولیت این نهاد را کمرنگ جلوه دهند و این سؤال را مطرح کنند که چگونه میتوان از یک سازمان صرفاً فوتبالی انتظار داشت در تصمیمات مربوط به ورود افراد به کشور میزبان دخالت کند. برای کسانی که هر روز فیفا را پوشش خبری میدهند، این موضع تازه و فروتنانه شوکهکننده است. اینفانتینو سازمان خود را نیروی شفابخش جهان معرفی میکند و شعارش این است: «فوتبال جهان را متحد میکند.»
او در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ بیش از هر رهبر سیاسی جهان در دفتر بیضی کاخ سفید حاضر شده است. او حتی خود را با رنگ قرمز جنبش MAGA هماهنگ کرد، از جمله با بستن کراوات قرمز جمهوریخواهان در تجمع پیش از مراسم تحلیف ترامپ. او پیش از حضور در مراسم تحلیف به مارالاگو رفت. همچنین بهنظر میرسید قوانین بیطرفی سیاسی فیفا را نقض کرده، وقتی در یک کنفرانس گفت آمریکاییها «باید همگی از کاری که ترامپ انجام میدهد حمایت کنند، چون اوضاع خوب به نظر میرسد.»
او دفتری در برج ترامپ در منهتن افتتاح کرد. یعنی فیفا اکنون به کسبوکار خانواده ترامپ اجاره پرداخت میکند. ترامپ جام جهانی و جام جهانی باشگاهها را عملاً به بخشی از دفتر کار خود تبدیل کرده است. اینفانتینو مراسم قرعهکشی جام جهانی در دسامبر را از لاسوگاس به مرکز کندی منتقل کرد، زیرا ترامپ و متحدانش کنترل آن مرکز هنری را در اختیار گرفته بودند و آن را بهعنوان محل برگزاری پیشنهاد دادند. در آن مراسم، فیفا خواننده محبوب ترامپ یعنی آندرهآ بوچلی را دعوت کرد، به ترامپ جایزه صلح داد. اینفانتینو همچنین در نشستهای «هیات صلح» ترامپ شرکت کرد.
تمام این نزدیکیها، تمام این عکسهای تبلیغاتی اما حالا فیفا میخواهد جهان باور کند که فقط برگزارکنندهای فروتن برای یک تورنمنت فوتبالی است، مهمانی در کشور میزبان که هیچ قدرتی برای دفاع از افرادی که میخواهند در مسابقات شرکت کنند یا آن را تماشا کنند ندارد. در حالی که فیفا از هر کشور میزبان تضمینهایی برای آزادی رفتوآمد افراد در طول مسابقات طلب میکند. در ۲۰۱۸ و در جریان روند میزبانی جام جهانی در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، او در نامهای به اینفانتینو نوشت که مطمئن است «تمام ورزشکاران، مسئولان و هواداران واجد شرایط از سراسر جهان بدون تبعیض قادر خواهند بود برای مسابقات وارد ایالات متحده شوند.»
واقعیت این است که مشکلات فیفا درباره دسترسی ویزایی به جام جهانی سالهاست آغاز شده و حتی به پیش از دولت ترامپ بازمیگردد. فیفا حتی در آخرین سال ریاستجمهوری جو بایدن هم با دشواریهایی روبهرو بود. آنچه فیفا هرگز کاملاً درک نکرد این بود که در آمریکا هیچگاه اولویت اصلی نخواهد بود، دستکم نه مانند قطر که جام جهانی را پروژهای برای تعریف هویت ملی خود میدید. برای آمریکا، فیفا صرفاً یک امتیاز جانبی مطلوب است که شاید گاهی بهانهای برای برخی امتیازات سیاسی باشد اما همانطور که فیفا ممکن است دوباره متوجه شود، امنیت ملی همیشه اولویت اصلی آمریکا خواهد بود