آریا جوان - فارس / نیویورک تایمز به نقل از منابع مطلع مدعی شد که تعهدات اولیهای بالغ بر ۱۵۰ میلیارد دلار از سوی شرکتهای ۵ منطقه جهان برای سرمایهگذاری در ایران جلب شده است.
به دنبال امضای تفاهمنامه تاریخی بین روسای جمهور ایران و آمریکا در حاشیه نشست گروه هفت در فرانسه، جزئیات تازهای از بند شش این توافق که به اختصاص حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران اشاره دارد، منتشر شده است.
بازار ![]()
بر اساس این گزارش در چارچوب تفاهمنامه امضا شده میان دکتر مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ، آمریکا متعهد شده است که با همکاری شرکای منطقهای خود، برنامهای قطعی و مورد توافق طرفین برای بازسازی اقتصادی ایران با تأمین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار ایجاد کند.همچنین بر اساس این تفاهم، تمامی تأییدیهها، اسقاطیهها و مجوزهای لازم برای تراکنشهای مالی مرتبط توسط ایالات متحده ارائه خواهد شد و سازوکار اجرایی آن ظرف ۶۰ روز آینده نهایی میشود .به نوشته رویترز، مقامات آمریکایی از جمله رئیسجمهور ترامپ و معاون او جیدی ونس، تأکید کردهاند که این مبلغ بهعنوان کمک یا غرامت مستقیم از سوی دولت آمریکا پرداخت نمیشود و صندوقی کاملاً خصوصی است که از مسیر سرمایهگذاری بخش خصوصی و با تضمین کشورهای منطقه تأمین مالی میشود.
جزئیات صندوق بازسازی و تعهدات صورتگرفته
یک دیپلمات آگاه که با نیویورک تایمز گفتوگو کرده، اعلام کرد که کار بر روی ایجاد این صندوق با نام «صندوق بازسازی و توسعه اقتصادی ایران» (Reconstruction and Development Fund) آغاز شده است. بر اساس این گزارش، تعهداتی بالغ بر ۱۵۰ میلیارد دلار (نیمی از کل مبلغ) تاکنون از سوی شرکتهای بزرگ در پنج منطقه کلان جهان شامل ایالات متحده، کشورهای حاشیه خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا ارائه شده است .این صندوق به عنوان یک «کانال سرمایهگذاری خصوصی» طراحی شده و منابع آن صرفاً برای اجرای پروژههای سرمایهگذاری در بخشهای مختلف اقتصادی اختصاص خواهد یافت. منابع آگاه اعلام کردهاند که سرمایهگذاریهای وعدهدادهشده، حوزههای کلیدی از جمله انرژی، لجستیک، حملونقل و تولیدات صنعتی را در بر میگیرد . از جمله شرکتهایی که تعهدات اولیه خود را اعلام کردهاند، میتوان به شرکتهایی از کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور، مالزی و آمریکا اشاره کرد.
بر اساس این گزارشها، ایده ایجاد این صندوق پس از آن شکل گرفت که ایران در چارچوب مذاکرات، خواستار جبران خسارتهای ناشی از سالها تحریم و بیثباتی اقتصادی با مبلغی حدود ۴۰۰ میلیارد دلار شد؛ اما طرف آمریکایی با رد پرداخت مستقیم غرامت، پیشنهاد ایجاد سازوکاری برای جذب سرمایهگذاری خارجی و بازسازی زیرساختها را مطرح کرد.
این صندوق در واقع به عنوان یک مشوق اقتصادی برای هر دو طرف جهت رسیدن به توافق نهایی در نظر گرفته شده است و کاملاً از مذاکرات موازی درباره لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران جدا است.منابع خبری تأکید کردهاند که این صندوق تا زمانی که توافق نهایی امضا نشود، عملاً ایجاد و عملیاتی نخواهد شد و طی ۶۰ روز آینده، مدیران صندوق با همکاری ایران و سرمایهگذاران، بر روی برنامهریزی و تعیین محدوده پروژهها کار خواهند کرد. همچنین بر اساس اطلاعات موجود، هیچ یک از تعهدات اعلامشده جنبه الزامآور حقوقی نداشته و صرفاً ابراز تمایل اولیه شرکتها محسوب میشود.گفتنی است، دکتر پزشکیان و دونالد ترامپ شب گذشته در حاشیه اجلاس G۷ در فرانسه، این تفاهمنامه را امضا کردند. بر اساس این سند، در گام نخست، تنگه هرمز بازگشایی شده و موانع بر سر راه صادرات نفت ایران برداشته خواهد شد و مذاکرات هستهای نیز در دوره ۶۰ روزه پیگیری میشود
بر اساس اطلاعات بهدستآمده از منابع دیپلماتیک، ایده ایجاد این صندوق در پی موضع قاطع جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات پایان جنگ شکل گرفت؛ جایی که تهران با استناد به خسارتهای گسترده ناشی از حملات نظامی اخیر آمریکا و اسرائیل، خواستار دریافت غرامتی معادل ۴۰۰ میلیارد دلار شد. اگرچه دولت آمریکا در ابتدا هرگونه پرداخت مستقیم را رد کرد، اما در نهایت تحت تأثیر فشارهای دیپلماتیک و میدانی ایران، ناچار به ارائه یک بسته اقتصادی جایگزین شد که نه تنها از نظر مالی قابلقبولتر باشد، بلکه نقش محوری ایران در تعیین اولویتهای بازسازی را نیز حفظ کند.به این ترتیب، پیشنهاد اولیه آمریکا برای ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری خصوصی، در واقع پاسخ به ابتکار عمل ایران و تلاشی برای خروج از بنبست غرامت ارزیابی میشود؛ چراکه تهران موضوع بازسازی را از مسیر غرامتگیری مستقیم به سمت جذب سرمایهگذاری خارجی با نظارت داخلی هدایت کرد.این صندوق که اکنون به عنوان یک کانال سرمایهگذاری خصوصی طراحی شده، هرچند ظاهراً غیردولتی است، اما تضمینهای عملیاتی آن از سوی دولت آمریکا و متحدان منطقهای ارائه میشود.
یک منبع مطلع در گفتوگو با رویترز تأکید کرده است که این صندوق کاملاً از مذاکرات موازی درباره لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران جدا است و تا زمانی که توافق نهایی امضا نشود، عملاً ایجاد و عملیاتی نخواهد شد. بر اساس برنامهریزیها، طی ۶۰ روز آینده، مدیران صندوق با همکاری ایران و سرمایهگذاران، بر روی برنامهریزی و تعیین محدوده پروژهها کار خواهند کرد . همچنین بر اساس اطلاعات موجود، هیچ یک از تعهدات اعلامشده جنبه الزامآور حقوقی نداشته و صرفاً ابراز تمایل اولیه شرکتها محسوب میشود .پزشکیان و دونالد ترامپ شب گذشته در حاشیه اجلاس G۷ در فرانسه، این تفاهمنامه را امضا کردند. بر اساس این سند، در گام نخست، تنگه هرمز بازگشایی شده و موانع بر سر راه صادرات نفت ایران برداشته خواهد شد و مذاکرات هستهای نیز در دوره ۶۰ روزه پیگیری میشود.