یادگیری یک زبان دیگر ظاهراً روند پیری مغز را کند می‌کند

آریا جوان - یافته‌های یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که یادگیری یک زبان دیگر می‌تواند روند پیری مغز را تا ۱۳ سال به تأخیر بیندازد.

بر اساس نتایج مطالعه‌ای که در کنفرانس «فدراسیون انجمن‌های علوم اعصاب اروپا» در بارسلونا ارائه شد، افرادی که به بیش از یک زبان صحبت می‌کنند، به نظر می‌رسد مغز جوان‌تری دارند و هرچه تعداد زبان‌هایی که فرد می‌داند بیشتر باشد و یادگیری آن‌ها از سنین پایین‌تر آغاز شده باشد، این اثر بیشتر خواهد بود.
این مطالعه نشان داد افرادی که به دو زبان صحبت می‌کنند، مغزی دارند که در ظاهر حدود شش سال جوان‌تر از مغز افرادی است که تنها یک زبان می‌دانند. مغز افرادی که به سه زبان صحبت می‌کنند، حدود هفت سال جوان‌تر به نظر می‌رسد و در کسانی که به چهار زبان مسلط هستند، مغز حدود ۱۳ سال جوان‌تر از سن واقعی آن‌ها دیده می‌شود.
مغز انسان از میلیاردها سلول عصبی تشکیل شده است که با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند. اما با افزایش سن، ارتباطات میان این سلول‌ها اغلب دچار افت می‌شود و در نتیجه حافظه و سرعت تفکر کاهش می‌یابد.
اگرچه پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند افرادی که در کشورهای اروپایی با سطح بالاتری از مهارت‌های زبانی زندگی می‌کنند، معمولاً روند پیری کندتری دارند، اما این مطالعه تأثیر صحبت کردن به زبان‌های مختلف را بر مغز افراد به‌طور مستقیم اندازه‌گیری کرده است. دانشمندانی از اسپانیا، شیلی، آرژانتین و دوبلین، افرادی را که در منطقه باسک ــ منطقه‌ای که به چندزبانه بودن گسترده ساکنانش شناخته می‌شود ــ زندگی می‌کنند و به زبان‌های اسپانیایی، باسکی، فرانسوی و/یا انگلیسی صحبت می‌کنند، با یکدیگر مقایسه کردند.
برای اندازه‌گیری سن عصبی مغز، پژوهشگران از روش «مگنتوانسفالوگرافی» برای ثبت فعالیت مغزی ۷۲۸ نفر با سنین و سطوح مختلف توانایی زبانی استفاده کردند. سپس با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، نتایج را پردازش کردند تا میزان طبیعی ارتباطات مغزی را در هر سن محاسبه کنند. پس از آن، گروه مستقل دیگری شامل ۱۴۴ نفر نیز مورد اسکن قرار گرفتند و نتایج آن‌ها با یکدیگر مقایسه شد؛ این گروه به‌طور مساوی از افرادی تشکیل شده بود که به یک، دو، سه یا چهار زبان صحبت می‌کردند.
دکتر «لوسیا آموروسو» از «مرکز شناخت، مغز و زبان باسک» در شهر سن‌سباستین گفت: به زبان ساده، افرادی که به زبان‌های بیشتری صحبت می‌کردند، معمولاً مغزی داشتند که نسبت به سن تقویمی آن‌ها جوان‌تر به نظر می‌رسید.
«این اثر تنها به تعداد زبان‌هایی که فرد صحبت می‌کرد مربوط نبود. مهارت بالاتر در زبان‌ها و همچنین یادگیری زبان دوم در سنین پایین‌تر نیز با تأخیر بیشتر در روند پیری مغز ارتباط داشت. این یافته نشان می‌دهد که تجربه چندزبانه بودن یک طیف است؛ یعنی موضوع صرفاً این نیست که فرد دوزبانه باشد یا نباشد، بلکه عمق و مدت تجربه زبانی نیز اهمیت دارد.»
پژوهشگران در تحلیل خود عواملی مانند سن، جنسیت و سطح تحصیلات افراد را در نظر گرفتند، اما تأکید کردند که نمی‌توانند تأثیر احتمالی عوامل دیگری را که ممکن است بر مغز اثر بگذارند، از جمله سبک زندگی و میزان تعاملات اجتماعی، به طور کامل رد کنند.
پروفسور کریستینا دالا، عصب‌شناس دانشگاه ملی و کاپودیستری آتن، در واکنش به این یافته‌ها گفت: این مطالعه نشان می‌دهد که یادگیری زبان دوم، سوم یا چهارم می‌تواند به مغز ما کمک کند مدت طولانی‌تری جوان بماند و هرچه زودتر این یادگیری را آغاز کنیم، بهتر است.
«دلایل بسیار خوبی برای یادگیری یک زبان دیگر در هر سنی وجود دارد؛ از مزایای اجتماعی و فرهنگی گرفته تا فواید آن برای سلامت مغز. بنابراین، حتی اگر یادگیری زبان دشوار باشد، باید از آموزش زبان در مدارس و همچنین در تمام طول زندگی حمایت کنیم.»
اما ایف هوگروورست، استاد روان‌شناسی زیستی در دانشگاه لافبورو، نسبت به این نتایج با احتیاط اظهار نظر کرد. او گفت اگرچه شواهد نشان می‌دهد که چندزبانه‌بودن با مقاومت و تاب‌آوری بیشتر مغز در برابر پیری ارتباط دارد، اما «ممکن است افرادی که به چند زبان صحبت می‌کنند، در عین حال سبک زندگی سالم‌تری داشته باشند و/یا به محیط‌ها و فعالیت‌های محافظت‌کننده دیگری مانند مطالعه، یادگیری مادام‌العمر و نواختن سازهای موسیقی نیز دسترسی بیشتری داشته باشند».