آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر، کتاب «خیمه ماهتابی» اثری برای گروه سنی کودک و نوجوان است که با روایتی متفاوت، مخاطب را به دل حوادث محرم و کربلا میبرد. نویسنده در این کتاب به جای روایت مستقیم تاریخ، یک خیمه را به عنوان راوی داستان انتخاب کرده است؛ خیمهای کنجکاو، پرحرف و دوستداشتنی که از آغاز سفر کاروان امام حسین(ع) تا واقعه عاشورا، همراه اهلبیت(ع) است و ماجراها را از زاویه دید خود روایت میکند. همین زاویه دید متفاوت، «خیمه ماهتابی» را از بسیاری از آثار عاشورایی کودک متمایز کرده است.
داستان در ده فصل و همزمان با ده روز نخست محرم پیش میرود. روایت از سرپیچی اسب امام حسین(ع) آغاز میشود و گامبهگام همراه با کاروان، مخاطب را به کربلا میرساند. اما کتاب در عاشورا متوقف نمیشود؛ نویسنده تلاش کرده است نشان دهد پیام این واقعه همچنان در زندگی امروز جریان دارد و خیمه، رسالت خود را به نسلهای بعدی، بهویژه کودکان، میسپارد.
راویای که تاریخ را برای کودک زنده میکند
مهمترین ویژگی کتاب، انتخاب یک خیمه به عنوان شخصیت اصلی و راوی است. «ماهتابی» تنها یک خیمه معمولی نیست؛ او قدرت شنیدن صداهای زمین، دیدن اتفاقات اطراف و کنجکاوی درباره همه چیز را دارد. همین ویژگیهای فانتزی باعث میشود روایت تاریخی برای کودک جذاب، زنده و پرکشش شود. خواننده همراه با این خیمه، شخصیتهای مختلف را میشناسد، با کاروان سفر میکند و وقایع را از نگاه موجودی میبیند که همه چیز را با دقت دنبال میکند.
ترکیب خیال و تاریخ
«خیمه ماهتابی» در مرز میان داستان فانتزی و روایت تاریخی حرکت میکند. نویسنده بدون آنکه از مستندات تاریخی فاصله بگیرد، با بهرهگیری از عناصر خیال، فضایی خلق کرده که برای کودکان قابل لمس و جذاب باشد. قدرتهای ویژه خیمه، گفتوگوهای او و نگاه کودکانهاش، تاریخ را از حالت خشک و گزارشی خارج کرده و آن را به ماجرایی پرهیجان تبدیل میکند.
عاشورا با زبانی کودکانه
یکی از امتیازهای کتاب، شیوه روایت واقعه عاشوراست. نویسنده از بیان مستقیم صحنههای خشن و تلخ پرهیز کرده و با استفاده از توصیفهای غیرمستقیم، فضای داستان را متناسب با درک کودکان نگه داشته است. شخصیتهای منفی با زبانی ساده معرفی میشوند و احساسات شخصیتها نیز از طریق تصاویر و تشبیههای قابل فهم برای کودک بیان میشود. به همین دلیل، مخاطب بدون مواجهه با خشونت آشکار، با حقیقت واقعه کربلا آشنا میشود.
شخصیتهایی که کمتر دیده شدهاند
در کنار شخصیتهای شناختهشدهای مانند امام حسین(ع)، حضرت زینب(س)، حضرت علیاکبر(ع) و حضرت رباب(س)، کتاب به شخصیتهایی مانند بانو فضه نیز توجه ویژهای دارد. فضه در این روایت تنها یک شخصیت تاریخی نیست، بلکه قصهگویی مهربان است که با روایتهایش کودکان را با اهلبیت(ع) آشنا میکند. این پرداخت متفاوت، تنوع شخصیتها را افزایش داده و دنیای داستان را غنیتر کرده است.
تصویرگری لیلا تیمورینژاد نقش مهمی در جذابیت کتاب دارد. رنگهای گرم، شخصیتپردازی مناسب و طراحیهای کودکانه باعث شده فضای داستان برای گروههای سنی «ب» و «ج» ملموستر شود. همچنین طراحی جلد، فونت صفحات و فضاسازی تصویری کتاب، خواندن آن را برای کودکان دلنشینتر کرده است.
پایانی که ادامه دارد
«خیمه ماهتابی» برخلاف بسیاری از آثار عاشورایی، روایت خود را با پایان واقعه کربلا به اتمام نمیرساند. خیمه همچنان زنده میماند، در مجالس روضه حضور دارد و از کودکان میخواهد راه روایت و یادآوری این حادثه را ادامه دهند. این پایان، کتاب را از یک روایت تاریخی صرف فراتر میبرد و آن را به اثری درباره انتقال فرهنگ عاشورا به نسلهای بعد تبدیل میکند.
در مجموع، «خیمه ماهتابی» با بهرهگیری از زاویه دیدی خلاقانه، نثری روان، عناصر فانتزی و روایت متناسب با دنیای کودکان، اثری متفاوت در حوزه ادبیات عاشورایی کودک و نوجوان به شمار میآید؛ کتابی که تلاش میکند مفاهیم تاریخی و دینی را با زبانی ساده و داستانی برای مخاطبان کمسنوسال روایت کند.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
من یک خیمه هستم؛ اما نه یک خیمه معمولی. کمی کنجکاو هستم و خیلی خیلی حواسجمع. نخی که با آن درست شدم به من قدرتهای شگفتانگیزی داد. یکجورهایی شبیه آدمها شدم. «خانم زینب» صاحبم، اسمم را گذاشت «ماهتابی». هر وقت اسم ماهتاب یادم میآمد، نخهایم درخشانتر و براقتر میشدند، مثل ماهتابی که توی آسمان برق میزند و همه جا را پر از نور میکند. آمادهاید داستان خانوادهای که با آنها به سفر پرماجرایی رفتم را برایتان بگویم؟ ! شک ندارم خوشتان میآید.
کتاب«خیمه ماهتابی» نوشته فاطمه سادات موسوی در ۴۰صفحه و از سوی انتشارات شهید کاظمی منتشر شده است.