خودکشی سلول‌های سرطانی | گامی دیگر به درمان تومورها

آریا جوان - گروهی از پژوهشگران موفق به طراحی ذره‌ای بسیار کوچک شده‌اند که می‌تواند سلول‌های سرطانی را وادار کند خودشان را از بین ببرند.

به گزارش خبرفوری ، این فناوری جدید با بهره‌گیری از ویژگی‌های شیمیایی خود تومور، فرآیندی طبیعی به نام «فروپتوز» را فعال می‌کند؛ نوعی مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی که می‌تواند راه را برای نسل تازه‌ای از درمان‌های سرطان هموار کند.
برخلاف بسیاری از درمان‌های رایج مانند شیمی‌درمانی که علاوه بر سلول‌های سرطانی، به بافت‌های سالم نیز آسیب می‌رسانند، این روش از نانوذرات بسیار ریز سیلیکا استفاده می‌کند. این ذرات بدون حمل هیچ داروی سمی، پس از ورود به محیط تومور، از شرایط شیمیایی خاص سلول‌های سرطانی بهره می‌برند و واکنش‌هایی را آغاز می‌کنند که در نهایت به نابودی همان سلول‌ها منجر می‌شود.
پژوهشگران توضیح می‌دهند که سلول‌های سرطانی به دلیل سوخت‌وساز غیرطبیعی، همواره تحت فشار اکسیداتیو قرار دارند. نانوذرات طراحی‌شده این وضعیت را تشدید می‌کنند و باعث انباشت کنترل‌نشده مولکول‌های فعال اکسیژن می‌شوند. نتیجه این فرآیند، آغاز «فروپتوز» است؛ مکانیسمی که در آن سلول بر اثر تخریب غشای خود و آسیب شدید ناشی از اکسیداسیون، به‌طور برگشت‌ناپذیر از بین می‌رود. نکته مهم این است که این مرگ سلولی می‌تواند به سلول‌های مجاور نیز سرایت کند و به‌صورت موجی در سراسر تومور گسترش یابد.
این فناوری در مطالعات آزمایشگاهی و روی مدل‌های حیوانی نتایج امیدوارکننده‌ای نشان داده است. دانشمندان مشاهده کردند که نانوذرات نه‌تنها رشد تومورها را متوقف کردند، بلکه در برخی موارد باعث نابودی گسترده سلول‌های سرطانی شدند، بدون آنکه آسیبی قابل توجه به بافت‌های سالم وارد شود. این ویژگی می‌تواند یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این روش نسبت به درمان‌های متداول باشد.
به گفته محققان، یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های این نانوذرات آن است که نیازی به حمل داروهای شیمیایی ندارند. در بیشتر سامانه‌های نانودرمانی، نانوذرات صرفا نقش حامل دارو را ایفا می‌کنند، اما در این فناوری، خود ذره درمانگر است و با استفاده از ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی‌اش، سلول سرطانی را به سمت نابودی سوق می‌دهد. همین موضوع می‌تواند خطر عوارض جانبی ناشی از داروهای ضدسرطان را کاهش دهد.
پژوهشگران همچنین معتقدند این روش ممکن است در آینده با درمان‌های دیگر مانند ایمنی‌درمانی یا شیمی‌درمانی ترکیب شود تا اثربخشی بیشتری داشته باشد. از آنجا که فروپتوز نوع متفاوتی از مرگ سلولی است، حتی برخی سلول‌های سرطانی مقاوم به درمان‌های رایج نیز ممکن است در برابر این فناوری آسیب‌پذیر باشند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این فناوری هنوز در مراحل پیش‌بالینی قرار دارد و تا استفاده گسترده از آن در بیماران انسانی راهی طولانی باقی مانده است. پژوهشگران باید ایمنی، دوز مناسب و کارایی این نانوذرات را در کارآزمایی‌های بالینی بررسی کنند تا مشخص شود آیا این موفقیت‌ها در بدن انسان نیز تکرار می‌شود یا خیر.
با این حال، کارشناسان این دستاورد را یکی از نویدبخش‌ترین پیشرفت‌های سال‌های اخیر در حوزه نانوفناوری پزشکی می‌دانند. اگر نتایج اولیه در مطالعات انسانی نیز تأیید شود، این ذرات می‌توانند راه را برای درمان‌هایی باز کنند که به‌جای حمله مستقیم به سرطان، سلول‌های سرطانی را وادار می‌کنند خودشان فرآیند نابودی را آغاز کنند؛ رویکردی که می‌تواند درمان سرطان را هدفمندتر، ایمن‌تر و مؤثرتر از گذشته کند.