آریا جوان -
به گزارش خبرگزاری مهر، وحدت، پیش از آنکه یک شعار یا یک ضرورت سیاسی باشد، یک نیاز انسانی و ایمانی است؛ نیازی برای اینکه مسلمانان، با وجود تفاوتهای اعتقادی و مذهبی، بتوانند در کنار یکدیگر زندگی کنند، گفتوگو کنند و برای ساختن آیندهای مشترک قدم بردارند. تاریخ اسلام، در کنار روایت اختلافها، سرشار از نمونههایی از همدلی، برادری و تلاش برای نزدیکشدن دلهای مسلمانان به یکدیگر است. اما وحدت به معنای نادیدهگرفتن تفاوتها نیست؛ بلکه یعنی آموختنِ چگونه متفاوتبودن، بدون آنکه تفاوتها به دشمنی و گسست تبدیل شوند. در این مسیر، شناخت درست از مبانی وحدت، سیره اهلبیت(ع)، فرهنگ تقریب، ادب اختلاف و حقوق برادری ایمانی میتواند نگاه ما را به مسئله وحدت عمیقتر و واقعبینانهتر کند.
بسته پیشنهادی پیشرو مجموعهای از کتابهایی است که هرکدام از زاویهای متفاوت به این موضوع پرداختهاند؛ از مباحث قرآنی و معرفتی درباره «وحدت و ولایت» و «اخوت و ولایت» گرفته تا تجربههای تاریخی، گفتوگوهای بینمذهبی، سیره علما و بررسی آسیبهای تفرقه و موانع تقریب. در ادامه، با مجموعهای از کتابها همراه شوید که هرکدام میتوانند دریچهای تازه برای فهم برادری، همدلی و وحدت اسلامی پیش روی شما باز کنند.
امت واحده؛ اختلاف چرا؟/ بهقلم عباس رحیمی/ انتشارات جمال
قرآن مسلمانان را به وحدت دعوت و از تفرقه و جدایی برحذر میدارد. کتاب «امت واحده؛ اختلاف چرا؟» با رویکردی تحلیلی، به بررسی اهمیت و ضرورت وحدت میان مسلمانان و ریشههای اختلافات مذهبی در بستر تاریخ اسلام و شرایط سیاسیـاجتماعی امروز میپردازد. نویسنده برای مستند کردن مباحث، از آیات قرآن، سخنان پیامبر گرامی اسلام (ص)، اهلبیت (ع) و بنیانگذاران انقلاب اسلامی بهره گرفته و مطالب را با تحلیل و توضیح همراه کرده است. وحدت میان مذاهب اسلامی از مهمترین مسائل جهان اسلام است؛ زیرا اختلافات مذهبی میتواند به شکاف، انشقاق و در نهایت درگیری و جنگ میان مسلمانان بینجامد. نویسنده همچنین به نقش دشمنان اسلام در دامنزدن به این اختلافات اشاره میکند؛ دشمنانی که گاه با حمایت ظاهری از یک مذهب و اهانت به مذهب دیگر، درصدد تضعیف اتحاد مسلمانان هستند. این اثر تحقیقی، مبانی و ریشههای وحدت را از دیدگاه شیعی بررسی میکند و در عین پرداختن به مطالب مهم و ضروری، اختصار را نیز رعایت کرده است؛ ازاینرو برای آشنایی مقدماتی با موضوع وحدت، اثری مفید و خواندنی به شمار میآید. مطالب کتاب در پنج بخش تنظیم شده است: قرآن و مسئله وحدت، پیامبر (ص) و وحدت، حضرت امیرالمؤمنین (ع) و وحدت، مقایسه وحدت شیعه و سنی در عصر حاضر و در نهایت، بررسی وحدت شیعه و سنی از نگاه امام خمینی (ره).
وحدت و ولایت / بهقلم محمدرضا عابدینی/ انتشارات معارف
کتاب «وحدت و ولایت» برگرفته از سخنرانیهای استاد محمدرضا عابدینی و با تحقیق و تدوین محمد زینی و محمدحسین حکاک، دومین جلد از مجموعه «روابط ولایی» است. این اثر با تکیه بر درسهای تفسیری استاد عابدینی و با محوریت آیات ۱۰۳ به بعد سوره آلعمران، به تبیین جایگاه وحدت، ولایت و اعتصام به «حبلالله» در شکلگیری جامعه اسلامی میپردازد. کتاب در شش فصل، نسبت میان «وحدت» و «ولایت» را در اندیشه اسلامی بررسی میکند و وحدت را نه صرفاً یک تاکتیک سیاسی یا توصیهای اخلاقی و اجتماعی، بلکه حقیقتی بنیادین در نظام آفرینش و مسیر کمال انسان و جامعه معرفی میکند. نویسنده با استناد به قرآن، روایات اهلبیت (ع) و مبانی تفسیری علامه طباطبایی، نشان میدهد که وحدت حقیقی زمانی پایدار خواهد بود که بر مدار «ولایت الهی» شکل بگیرد. تفسیر آیه «واعتصموا بحبلالله جمیعاً»، بررسی نقش «حب و بغض فیالله»، تفاوت اتحاد مادی و وحدت ایمانی و جایگاه ولایت در انسجام جامعه اسلامی از جمله مباحث کتاب است. در بخش پایانی نیز کاربردهای عملی این مباحث در شرایط امروز بررسی شده و وحدت مؤمنان حول محور ولایت، راهکاری برای مقابله با تفرقه، عبور از بحرانها و رسیدن به جامعه موعود معرفی میشود. این اثر با زبانی روان و ساختاری منظم، خواننده را از مبانی نظری وحدت به سوی آثار اجتماعی، فرهنگی و تمدنی آن هدایت میکند.
اراده برادری/ بهقلم محمدحسن شاهنگی/ انتشارات کانون اندیشه جوان
کتاب «اراده برادری» به قلم محمدحسن شاهنگی، به بررسی الزامات و بایستههای وحدت اسلامی در جهان امروز میپردازد. نویسنده در این اثر با شخصیتهایی چون دکتر مظفر اقبال، آیتالله محمدعلی تسخیری، شیخ تاجالدین الهلالی و دکتر طلال عتریسی به گفتوگو نشسته و دیدگاههای آنان را درباره ضرورت همگرایی میان مسلمانان بررسی کرده است. واقعیت تلخ جهان اسلام، سایه سنگین اختلافات و تعارضات مذهبی بر زندگی مسلمانان است؛ اختلافاتی که بخش قابل توجهی از ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی، علمی و فکری مسلمانان را در طول تاریخ صرف تقابل با یکدیگر کرده است. کتاب میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که برای درمان این درد مزمن چه باید کرد و چگونه میتوان از مسیر تقریب مذاهب، سوءتفاهمها را برطرف و زمینه نزدیکشدن اندیشهها و باورها را فراهم کرد. «اراده برادری» دوران کنونی را عصر بیداری و هویتیابی مسلمانان میداند؛ دورانی که در آن، هوشیاری و بصیرت برای عبور از فتنهها و مصون ماندن از جریانهای تفرقهافکن ضروری است. نویسنده همچنین بر نقش عامل انسانی در احیای تمدن اسلامی تأکید میکند و خودمحوری، نقد اشخاص به جای افکار، پرخاشگری و مطلقاندیشی را از مهمترین آفات گفتوگوهای فکری میداند. مبانی تحقق وحدت اسلامی، دیپلماسی وحدت، موانع پیش روی وحدت و آثار سیاسی و اجتماعی آن، محورهای اصلی این کتاباند.
برادری ایمانی از نگاه ثقلین/ بهقلم سید محمدباقر حکیم/ انتشارات چاپ و نشر بین الملل
کتاب «برادری ایمانی از نگاه ثقلین» اثر شهید آیتالله سید محمدباقر حکیم، با تکیه بر قرآن کریم و روایات اهلبیت (ع)، به تبیین روابط ایمانی و حقوق مؤمنان نسبت به یکدیگر میپردازد. نویسنده در این اثر، انواع روابط میان مؤمنان را بررسی کرده و استحکام و دوام این پیوندها را زمینهای برای احیای امر اهلبیت (ع) میداند. یکی از ویژگیهای مهم کتاب، توجه ویژه به مفهوم «برادری ایمانی» و وظایف و حقوقی است که مؤمنان در برابر یکدیگر دارند. نویسنده تلاش کرده است این مباحث را با پرهیز از اطناب و ابهام، به زبانی ساده، شیوا و در عین حال مستدل بیان کند تا مخاطب بتواند آموزههای دینی را در روابط روزمره خود نیز به کار گیرد. در بخش دیگری از کتاب، عواملی که میتوانند رابطه برادری را تیره و محبت میان مؤمنان را کمرنگ کنند، بررسی شده است. شوخی، حسد، جفا، جدال و فخرفروشی از جمله آسیبهایی هستند که نویسنده به آنها اشاره میکند و با استناد به سخنان اهلبیت (ع)، راهکارهایی برای حفظ صفا و استحکام روابط ایمانی ارائه میدهد. این اثر، با بهرهگیری از آموزههای «ثقلین»، تصویری روشن از برادری مؤمنانه ارائه میکند و نشان میدهد که ایمان، تنها رابطهای فردی با خداوند نیست؛ بلکه در نحوه رفتار انسان با دیگر مؤمنان و رعایت حقوق آنان نیز جلوه مییابد.
اخوت و ولایت/ بهقلم محمدرضا عابدینی/ انتشارات معارف
کتاب «اخوت و ولایت» اثر محمدرضا عابدینی، با تکیه بر آیات قرآن کریم و روایات اهلبیت (ع)، به بررسی جایگاه اخوت و روابط ولایی میان مؤمنان در سیر توحیدی و سبک زندگی اسلامی میپردازد. این اثر حاصل سالها تدریس و سخنرانی نویسنده است و میکوشد حقیقت اخوت و ولایت را از مباحث معرفتی به عرصه عمل و زندگی اجتماعی وارد کند. نویسنده با نگاهی تحلیلی و کاربردی، توضیح میدهد که محبت، برادری دینی و پیوندهای ایمانی، صرفاً فضیلتهایی اخلاقی یا ضرورتهایی اجتماعی نیستند؛ بلکه مسیر تقرب به خداوند و زمینه تحقق ولایت الهیاند. از این منظر، سلوک الیالله از روابط نزدیک اجتماعی آغاز میشود و هرگونه گسست یا ضعف در روابط میان مؤمنان میتواند پیوند انسان با امام و حقیقت ولایت را نیز آسیبپذیر کند. کتاب در ابتدا مبانی نظری و معرفتی اخوت و ولایت را تبیین میکند و سپس به آداب و حقوق برادری، مصادیق روابط ولایی، آسیبهای گسست اجتماعی و آثار این روابط در زندگی فردی و جمعی میپردازد. عابدینی همچنین «سرمایه محبت» و حب و بغض را دو نیروی مهم در رشد انسان و جامعه معرفی میکند و محبت و خدمت به مؤمنان را راهی برای تقویت پیوند با امام و ورود به ساحت ولایت میداند. «اخوت و ولایت» تلاشی است برای بازخوانی مفاهیم دینی با زبانی قابلفهم برای مخاطب امروز و نشاندادن اینکه تحکیم روابط ایمانی چگونه میتواند زمینهساز وحدت، رشد معنوی، تحقق ولایت الهی و حرکت جامعه به سوی فرج و ظهور باشد.
زینت باشیم/ بهقلم جمعی از نویسندگان/ انتشارات شهید کاظمی
کتاب «زینت باشیم» اثری درباره برادری، همدلی و تقویت پیوندهای محبتآمیز میان شیعه و اهلسنت است که با هدف تبیین اهمیت وحدت اسلامی و ارائه تصویری روشن از رفتار و سیره بزرگان دین در مواجهه با پیروان مذاهب اسلامی تدوین شده است. این کتاب در راستای منویات رهبر معظم انقلاب درباره وحدت اسلامی، با بیانی شیوا و ساختاری جذاب، مخاطب را با نمونههایی از محبت و همدلی میان مسلمانان آشنا میکند. «زینت باشیم» در پنج فصل با عناوین «سیره اهلبیت (ع)»، «سیره علما»، «تبری»، «حب اهلبیت (ع) در اهلسنت» و «درباره وحدت» تنظیم شده است. در فصلهای مختلف کتاب، رفتار اهلبیت (ع) و علما در مواجهه با دیگر مسلمانان بررسی میشود و با ارائه نمونههایی از محبت اهلبیت (ع) در میان اهلسنت، زمینهای برای شناخت بهتر مشترکات و تقویت نگاه همدلانه میان مسلمانان فراهم میآید. یکی از نکات قابل توجه کتاب، پرداختن به مفهوم «تبری» در کنار محبت و وحدت است؛ موضوعی که میتواند به درک دقیقتر مرزهای اعتقادی و در عین حال، ضرورت حفظ روابط برادرانه میان مسلمانان کمک کند. این اثر تلاش میکند خواننده را با «دنیای محبت» بیشتر آشنا کند و نشان دهد که برادری و همدلی میتواند زمینهساز آرامش، انسجام و قدرت بیشتر جامعه اسلامی باشد. چاپ تمامرنگی، طراحی جذاب و زبان روان، «زینت باشیم» را به گزینهای مناسب برای مخاطبان عمومی و بهویژه گروههای فرهنگی تبدیل کرده است.
ادب اختلاف و فرهنگ تقریب/ بهقلم عبدالکریم بی آزار شیرازی/ انتشارات دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی
کتاب «ادب اختلاف و فرهنگ تقریب» اثری پژوهشی درباره وحدت اسلامی، شیوه صحیح مواجهه با اختلافات مذهبی و راههای تحقق همزیستی مسالمتآمیز میان مسلمانان است. عبدالکریم بیآزار شیرازی با تکیه بر آیات و روایات، منابع تاریخی و تجربیات شخصی، مفهوم «ادب اختلاف» را بررسی کرده و نشان میدهد که اختلافنظر، اگر با اخلاق، اعتدال و احترام همراه باشد، لزوماً به تفرقه و دشمنی منجر نمیشود. نویسنده با بررسی سیره پیامبر اسلام (ص) و اهلبیت (ع)، بر میانهروی و پرهیز از افراط در مواجهه با اختلافات تأکید میکند و فرهنگ تقریب را راهی برای پذیرش تفاوتها در کنار حفظ وحدت میداند. از نگاه کتاب، وحدت به معنای حذف تفاوتهای اعتقادی و فقهی نیست، بلکه به معنای شناخت مشترکات، گفتوگو و همافزایی میان مسلمانان است. کتاب در ادامه، سیر تاریخی تقریب مذاهب را بررسی کرده و نقش عالمان، عارفان و شخصیتهای تأثیرگذار را در این مسیر واکاوی میکند. همچنین اختلافات فقهی و کلامی، نقش اخلاق و عرفان در تقریب، پیامدهای تکفیر و لعن، ضرورت احترام به مقدسات مذاهب و موانعی مانند تعصب و سیاستهای تفرقهافکن را مورد توجه قرار میدهد. خاطرات نویسنده از تعامل با شخصیتهای برجسته تقریب و گفتوگوهای بینمذهبی، در کنار پاسخ به پرسشها و شبهات رایج درباره وحدت اسلامی، به کتاب وجهی کاربردی و تجربهمحور بخشیده است.
مصائب تقریب/ بهقلم اعظم خوش صورت موفق/ انتشارات ادیان و مذاهب
کتاب «مصائب تقریب» به بررسی ضرورت تقریب مذاهب اسلامی و برخی چالشها و موانعی میپردازد که در مسیر تحقق وحدت میان مسلمانان وجود دارد. نویسنده با نگاهی تحلیلی تلاش میکند میان «شعائر دینی» و برخی رفتارها و مراسمی که ممکن است به نام دین انجام شوند اما در عمل با روح تقریب و همدلی میان مسلمانان ناسازگارند، تمایز ایجاد کند. تقریب مذاهب از ضروریات جهان اسلام و در شرایط کنونی، از مهمترین نیازهای جامعه مسلمانان به شمار میرود. بسیاری از آموزهها و شعائر مشترک، از جمله نماز، روزه و حج، ظرفیت ارزشمندی برای تقویت پیوند میان مذاهب اسلامی دارند و میتوانند زمینهساز شناخت بیشتر، همدلی و همکاری مسلمانان باشند. با این حال، در کنار این مشترکات، برخی مصادیق و مراسم مذهبی نیز وجود دارند که در نگاه نخست، شعائر دینی به نظر میرسند، اما ممکن است نتیجهای جز ایجاد فاصله و افزایش اختلاف میان پیروان مذاهب نداشته باشند. نویسنده با طرح این مسئله، به یکی از دغدغههای مهم در مسیر وحدت اسلامی میپردازد: آیا هر رفتار و مراسمی که با عنوان شعائر دینی انجام میشود، الزاماً در مسیر رضایت الهی و تقویت دین قرار دارد؟ از نگاه کتاب، گاهی افراد متدین با نیت پاسداشت شعائر، وارد عرصههایی میشوند که نهتنها در شمار شعائر الهی نیست، بلکه میتواند به تضعیف روابط میان مسلمانان و دورشدن از اهداف دینی منجر شود. «مصائب تقریب» با بررسی و تحلیل این مصادیق، مخاطب را به بازنگری در شیوه مواجهه با اختلافات مذهبی و توجه به مصالح امت اسلامی دعوت میکند.