آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر، نشست خبری «هفته ملی کودک» با حضور حامد علامتی مدیرعامل کانون پرورش فکری و فرهاد فلاح معاون فرهنگی کانون و رییس کمیته بزرگداشت هفته ملی کودک در سالن کنفرانس مرکز آفرینشهای فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد.
حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، در نشست خبری هفته ملی کودک با سلام و احترام به اصحاب رسانه، مطبوعات و صداوسیما، اظهار کرد: در آغاز این جلسه یاد امام خمینی(ره)، امام شهید و همه شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، جنگ رمضان و جنگ ۱۲روزه را گرامی میداریم و بهویژه به شهدای کودک و نوجوان ادای احترام میکنیم؛ کودکانی که در جریان جنگها جان خود را از دست دادند و رویاها و آرزوهایشان در حافظه وطن باقی ماند.
وی با اشاره به اهمیت توجه به دیدگاههای رهبر شهید در حوزه کودک و نوجوان، گفت: کشوری که مسئولیت کودکان و نوجوانان را برعهده دارد، اگر لازم باشد باید از خواب شب خود نیز بزند و برای این حوزه وقت بگذارد. در سالهای گذشته نیز بر توجه به حوزه کودک و نوجوان در عرصههای مختلف از کتاب و پویانمایی گرفته تا فیلم و برنامههای فرهنگی و تربیتی تأکید شده است؛ برنامههایی که باید مبتنی بر خلاقیت، بهروز بودن و پویایی باشند.
علامتی افزود: در همین زمینه، دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب کتابی با عنوان «اندیشه مقام معظم رهبری در حوزه کودک و تربیت کودک» منتشر کرده که یکی از آثار جامع در این حوزه است. این اثر، تربیت کودک را از سطح چند توصیه فردی فراتر میبرد و آن را در ارتباط با مدرسه، خانواده، رسانه، نظام فرهنگی و تولید محصولات چندرسانهای و تربیتی برای کودک بررسی میکند.
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ادامه داد: نگاه بنیادین رهبر انقلاب این است که اگر کشوری در پی عزت، استقلال، پیشرفت علمی و عقلانی و شجاعت است، باید بنیان آن را از دوران کودکی آغاز کند. توجه به کودک یک فعالیت جانبی یا مناسبتی نیست، بلکه یک انتخاب راهبردی برای ساختن آینده کشور است.
هفته کودک؛ فرصتی برای سنجش مسئولیت ما در برابر کودکان
وی با اشاره به منطق برگزاری هفته ملی کودک گفت: هفته ملی کودک صرفاً یک مناسبت در تقویم، مجموعهای از جشنها و مراسم یا تولیدات رسانهای نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی مسئولیتهای ما در برابر کودکان و سنجش فاصله میان آنچه درباره کودکان میگوییم و آنچه برای آنان انجام میدهیم است.
علامتی افزود: هفته کودک باید برای خانوادهها و مسئولان یک تلنگر باشد که در قبال کودکی که در جامعه، خانواده و کنار ما زندگی میکند، چه مسئولیتی داریم. آینده کشور در چهره همین کودکان دیده میشود و آنها سازندگان آینده ایران هستند.
وی درباره شعار امسال هفته ملی کودک با عنوان «لبخند کودکان، الفبای وطن» گفت: لبخند کودک صرفاً یک تصویر تزئینی یا تبلیغاتی نیست. لبخند واقعی زمانی شکل میگیرد که کودک در خانه، مدرسه، شهر و جامعه احساس خوبی داشته باشد، صدایش شنیده شود، فرصت بازی، آموختن و آفریدن داشته باشد و استعدادهایش جدی گرفته شود.
مدیرعامل کانون اظهار کرد: وقتی میگوییم «لبخند کودکان، الفبای وطن»، منظور این است که ساختن ایران از شناخت نیازها و ظرفیتهای کودکان آغاز میشود. وطن فقط مرزهای جغرافیایی نیست؛ وطن خانهای است که همه کودکان باید در آن احساس تعلق و آرامش داشته باشند و در آن امید جوانه بزند. اگر کودک امروز امیدوار باشد، ایران نیز امیدوار خواهد بود و اگر کودکی در حاشیه بماند، بخشی از آینده کشور را در حاشیه قرار دادهایم.
کودکان در جهانی پر از بحران
علامتی با اشاره به شرایط امروز کودکان گفت: کودکان امروز در جهانی پرنوسان زندگی میکنند؛ جنگ، ناامنی، بحرانهای محیطزیستی، نابرابری فرصتها، گسترش تنهایی و اضطراب، تحولات سریع رسانهای و ورود هوش مصنوعی به زندگی، همزمان تجربه کودکی را شکل میدهند.
وی افزود: در چنین جهانی دیگر نمیتوان تنها پس از وقوع بحران به فکر کودکان بود. ما به نظامی نیاز داریم که پیش از بحران آماده باشد، هنگام بحران از کودکان حفاظت کند و پس از بحران نیز امکان بازیابی روانی، بازگشت به زندگی و ادامه رشد آنها را فراهم کند. نباید منتظر باشیم اتفاقی رخ دهد و سپس برای آن تصمیم بگیریم؛ باید از قبل آمادگی ورود به این موضوعات را داشته باشیم.
علامتی با اشاره به اقدامات انجامشده درباره سند ملی حقوق کودک گفت: سال گذشته در همین جلسه درباره سند ملی حقوق کودک صحبت کردیم. این سند در یک سال گذشته در نشستهای مختلف مورد توجه و مطالبه قرار گرفت و با محوریت شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت آموزش و پرورش و دستگاههای مختلف، موضوع اجرای آن در دستور کار قرار گرفت.
وی ادامه داد: در این مسیر تلاش شد زبان مشترکی درباره حقوق کودک شکل بگیرد و دستگاههای دولتی و غیردولتی فهم منسجمتری از صیانت از حقوق کودک داشته باشند. کارگروهها و برنامههای مختلفی از نشستهای تخصصی تا اجرای برنامههای عملی در این حوزه آغاز شد.
مدیرعامل کانون تأکید کرد: گام بعدی ما باید عبور از سند و رسیدن به میدان زندگی کودک باشد. عبور از سند به معنای کنار گذاشتن آن نیست؛ یعنی سند ملی حقوق کودک باید در زندگی کودکان جاری و ساری شود. ارزش اسناد زمانی آشکار میشود که جهتگیری آنها در تصمیمها، بودجهریزیها، تصمیمسازیها، رفتارهای اجرایی دستگاههای دولتی و زندگی روزمره مردم دیده شود.
وی گفت: در یک سال گذشته برنامه اجرایی، شاخصها، سازوکار پاسخگویی و سازوکار اقدام بر اساس این سند پیشبینی شده است. کودک ما در هر کجا که حضور دارد، از محله و کتابخانه گرفته تا مدرسه، خانواده، خدمات سلامت و زندگی روزمره، باید اثر این سند را احساس کند.
علامتی با تأکید بر تغییر نگاه به کودک اظهار کرد: باید از نگاه به کودک بهعنوان یک مخاطب برنامه عبور کنیم و به این برسیم که کودک صاحب صدا، شریک اقدام و نقشآفرین است. کودکان و نوجوانان باید در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامههایی که با آنها مرتبط است، سهم واقعی داشته باشند.
وی افزود: حضور تشریفاتی کودک در کنار مدیران کافی نیست. مشارکت واقعی زمانی شکل میگیرد که پرسش کودک جدی گرفته شود، پیشنهاد او مورد توجه قرار گیرد و بخشی از تصمیم و اقدام به خود او سپرده شود. نقشآفرینی کودک یکی از موارد اصلی است که میتواند ما را در مسیر تربیتی و رشدی کمک کند و این موضوع باید در کودکستانها، مدارس، کانونها، مساجد، آموزشها و عرصههای مختلف حوزه کودکی و نوجوانی مورد توجه قرار گیرد.
روزشمار هفته ملی کودک اعلام شد
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به روزشمار هفته ملی کودک گفت: شعار امسال «لبخند کودکان، الفبای وطن» است و از ۱۵ تا ۲۱ مهرماه در خدمت کودکان ایران اسلامی خواهیم بود.
وی افزود: روز ۱۵ مهر با عنوان «لبخندهایی که از یاد نمیروند» نامگذاری شده است. این روز به روایت کودکان و نوجوانان شهیدی اختصاص دارد که رویاهایشان در حافظه وطن باقی مانده است.
علامتی ادامه داد: در این روز، ضمن ادای احترام به شهدای کودک و نوجوان، بهویژه شهدای مدرسه شجره و شهدای میناب، بر حق مصونیت کودکان در جنگ، امنیت مدارس و مراکز درمانی و ضرورت حمایت روانی و اجتماعی از کودکان تأکید خواهیم کرد.
وی گفت: روایت ما از کودکان شهید نباید فقط به لحظه شهادت آنها محدود شود. باید از کسانی که به گفته ما این جنایت را رقم زدند نیز روایت کنیم. کودکان میناب از نگاه ما سند مظلومیت ایران اسلامی و در عین حال سند جنایت رژیم صهیونیستی و آمریکا هستند. این کودکان مظلومانه به شهادت رسیدند؛ کودکانی که حق زندگی، امید و داشتن آرزو داشتند.
مدیرعامل کانون تأکید کرد: روایت جنگ و شهادت برای کودکان باید حقیقتمحور، متناسب با سن و کرامتمدار باشد و در کنار آن، موضوع مقاومت و تابآوری کودکان در برابر تهدیدها و بحرانها نیز مورد توجه قرار گیرد.
علامتی درباره دومین روز هفته ملی کودک گفت: ۱۶ مهر با عنوان «زمین، خانه فردای ما» به طبیعت و محیط زیست اختصاص دارد. امروز بحران اقلیم، کمبود آب، آلودگی هوا، فرسایش منابع طبیعی و گسترش مخاطرات محیطی مستقیماً بر سلامت، آموزش و آینده کودک اثر میگذارد.
وی افزود: محیط زیست سالم یک موضوع فرعی نیست، بلکه بخشی از حقوق کودکان و امانتی است که در دست نسل ما قرار دارد. در این روز میخواهیم مسئولیت دستگاهها در قبال کودک را با موضوع محیط زیست پیوند دهیم؛ از تأمین آب سالم و هوای پاک گرفته تا مدرسه و شهر دوستدار کودک.
وی درباره سومین روز هفته ملی کودک گفت: ۱۷ مهر با عنوان «خانه، صدای کودک شنیده میشود» نامگذاری شده است. خانواده باید مبتنی بر گفتوگو با فرزند شکل بگیرد. گاهی یک دورهمی ساده یا یک گفتوگوی کوتاه میان پدر، مادر و فرزند میتواند کودک را سرشار از نشاط کند.
علامتی ادامه داد: شنیدن صدای کودک میتواند زمینه رشد، اعتمادبهنفس و عزتنفس او را فراهم کند. یکی از مسائل مهم امروز افزایش اضطراب، احساس تنهایی و کاهش گفتوگو میان خانوادهها و کودکان است.
وی افزود: در این روز، موضوع حمایت عاطفی از کودکان محروم نیز با کمک گروههای مردمنهاد در دستور کار قرار گرفته است. باید درباره والدگری آگاهانه، گفتوگوی میاننسلی، سواد رسانهای خانواده، تعادل در استفاده از ابزارها و توجه به سلامت روان کودکان صحبت کنیم.
مدیرعامل کانون تأکید کرد: خانه باید نخستین جایی باشد که کودک در آن بدون هراس سؤال کند، پرسش کند، احساس خود را بیان کند و مطمئن باشد که سخنش شنیده خواهد شد.
علامتی گفت: ۱۸ مهر با عنوان «بازی، زبان کودکی» نامگذاری شده است؛ روزی برای توجه به نشاط، خلاقیت، دوستی و ساختن جهان از مسیر بازی.
وی افزود: امروز بازی و سرگرمی در دنیا یک ابزار تربیت و آموزش است. ما معمولاً بازی را بهعنوان پاداش یا هدیه و جایزه میبینیم، در حالی که بازی زبان طبیعی کودک و یکی از مسیرهای یادگیری و رشد اجتماعی و سلامت روان است.
علامتی با اشاره به گسترش حضور کودکان در فضای نمایشگرها گفت: در شرایطی که بخشی از روابط کودکان به صفحههای نمایش منتقل شده، بازی جمعی، تحرک، دوستی واقعی و تجربه حضور در طبیعت اهمیت دوچندان پیدا کرده است.
وی تأکید کرد: باید تلاش کنیم حق بازی در محله، مسجد، مدرسه و برنامههای فرهنگی به رسمیت شناخته شود و هیچ کودکی به دلیل شرایط زندگی از بازی و سرگرمی محروم نماند.
مدیرعامل کانون ادامه داد: ۱۹ مهر با عنوان «کتاب، هزار راه به سوی فردا» روز خواندن، قصه، تخیل، عدالت فرهنگی و کشف راههای تازه نامگذاری شده است.
وی گفت: در عصر اطلاعات، تصاویر ساختگی و محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی، کتاب دیگر فقط وسیله انتقال اطلاعات نیست؛ کتاب بستری برای تمرکز، تخیل، تفکر انتقادی، فلسفه برای کودک و خردورزی، شناخت و تقویت زبان است.
علامتی افزود: کتاب و داستان قدرت پرسش، کنجکاوی، جستوجو و نقد را در کودک تقویت میکند و در شرایط پیچیده امروز میتواند به رشد کودک کمک کند.
وی بر ضرورت گسترش دسترسی کودکان به کتابهای باکیفیت، بهویژه در مناطق روستایی، کمبرخوردار و مرزی تأکید کرد و گفت: این موضوع بخشی از مسئولیت فرهنگی ماست و همه باید کمک کنیم تا کتاب و فعالیت فرهنگی جایگاه خود را در سبد زندگی مردم پیدا کند.
علامتی اظهار کرد: ۲۰ مهر با عنوان «وطن، خانه همه کودکان» نامگذاری شده و در این روز تأکید ویژهای بر کودکان دارای نیازهای ویژه خواهیم داشت.
وی افزود: باید برای کودکان، موانع دسترسی به محتوا، ارتباط و برنامهها را برطرف کنیم. این خدمات باید از ابتدا برای همه کودکان طراحی شود و اگر طراحی نشده، متناسبسازی شود.
مدیرعامل کانون گفت: این موضوع در راستای عدالت در فرصتهای کودکی است و تلاش میکنیم کتاب، هنر، بازی، علم و تجربه برای همه کودکان دسترسپذیر باشد.
علامتی آخرین روز هفته ملی کودک را «کودکان، سازندگان فردا» عنوان کرد و گفت: این روز به دانش، علوم، فناوری، هنر، خلاقیت، فناوریهای نوین و نقش کودک امروز در ساختن آینده کشور اختصاص دارد.
وی افزود: موضوع هوش مصنوعی نیز در برنامه این روز قرار گرفته است. باید از سیاست دوگانه پرهیز کنیم. کودک ایرانی باید به فناوری مفید و متناسب با سن خود دسترسی داشته باشد و در عین حال از حریم خصوصی، امنیت روانی و هویت فرهنگی او صیانت شود.
علامتی تأکید کرد: هدف ما صرفاً تربیت نسلی نیست که مصرفکننده ابزارهای هوش مصنوعی باشد؛ بلکه باید نسلی پرسشگر، خلاق، اخلاقمدار و توانمند تربیت کنیم. کودک باید هوش مصنوعی را بشناسد و در عین حال بتواند درباره آن نقادانه بیندیشد و از آن برای آفرینشهای هنری، یادگیری و ساختن آینده استفاده کند.
وی ادامه داد: فناوری نباید جایگزین خانواده، مربی، کتاب، بازی و رابطه انسانی شود؛ بلکه باید در خدمت رشد متوازن کودک قرار بگیرد.
هفته ملی کودک متعلق به یک سازمان نیست
مدیرعامل کانون در جمعبندی سخنان خود گفت: این روزشمار در حقیقت تصویری از یک زیست کامل کودک است؛ از حافظه و هویت تا طبیعت، از خانواده و سلامت روان تا بازی، از کتاب و عدالت فرهنگی تا علم و فناوری و آیندهسازی.
وی تأکید کرد: هفته ملی کودک متعلق به یک سازمان، نهاد یا مجموعه خاص نیست. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در این زمینه نقش تنظیمکننده و هماهنگکننده دارد و همه دستگاهها باید در این مسیر مشارکت کنند.
علامتی در ادامه با اشاره به مسئولیت کانون در برگزاری هفته ملی کودک گفت: مسئولیت راهبری و هماهنگی این هفته بر عهده کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است و سازمان صداوسیما، وزارت آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تعلیم و تربیت کودک، کودکستانها و نهادهای مردمی نیز در این برنامه مشارکت دارند.
وی افزود: تلاش خواهیم کرد در این هفته از ظرفیت هنرمندان، نویسندگان، مربیان و رسانهها استفاده کنیم؛ چراکه هفته ملی کودک صرفاً برنامهای برای بازتاب دادن فعالیتها نیست و خود کودکان یکی از بازیگران اصلی آن هستند.
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با درخواست از اصحاب رسانه برای توجه بیشتر به صدای کودکان و نوجوانان گفت: بهویژه باید از ظرفیت خبرنگاران نوجوان استفاده کنیم. امروز در باشگاه خبرنگاران جوان، برخی خبرگزاریها و رسانههایی که در حوزه دانشآموزی فعالیت میکنند، نوجوانان خبرنگار حضور دارند و باید به آنها فرصت داده شود.
وی ادامه داد: اگر یک نوجوان خبرنگار وارد جلسه شود، باید به حضور او احترام بگذاریم و سخنش را بشنویم؛ چراکه این نوجوانان خبرنگاران و فعالان رسانهای آینده کشور هستند.
علامتی تأکید کرد: بزرگداشت کودک فقط به تعداد مراسمها و خبرها نیست. از همین حالا باید مشخص کنیم در پایان هفته ملی کودک چه اتفاقی افتاده است؛ چه تعداد از پیشنهادهای کودکان مورد پیگیری قرار گرفته، کدام دستگاهها و نهادها اقدامات ماندگاری برای کودکان انجام دادهاند، دسترسی کدام گروه از کودکان به فرصتها بهتر شده و این برنامه چه اثری بر رشد و زیست کودکان داشته است.
وی افزود: به اعتقاد من، بهترین بزرگداشت رهبر شهید و شهدای مدرسه شجره طیبه این است که اندیشه تربیتی امام شهید را به یک عمل تربیتی تبدیل کنیم و به کودک فرصت اجتماعیشدن، سخن گفتن از آینده و ساختن آینده را بدهیم.
مدیرعامل کانون اظهار کرد: امیدوارم با همراهی دستگاههای مختلف و مسئولیتپذیری اصحاب رسانه، شعار «لبخند کودکان، الفبای وطن» از سطح یک عبارت زیبا فراتر برود و به یک پیمایش ملی برای رشد کودکان تبدیل شود.
رونمایی از سریال «بچه زرنگ» در هفته ملی کودک
علامتی در ادامه به برنامههای پیشبینیشده برای هفته ملی کودک اشاره کرد و گفت: در کانون پرورش فکری تلاش کردهایم متناسب با این ایام برنامههای مختلفی داشته باشیم.
وی با اشاره به پویانمایی «بچه زرنگ» گفت: در سالهای گذشته پویانمایی «بچه زرنگ» را داشتیم که تا امروز از پرمخاطبترین پویانماییهای کشور بوده و بیش از دو میلیون مخاطب داشته است. این پویانمایی بخشی از یک زنجیره و بازارپردازی فرهنگی است که باید ادامه پیدا کند.
علامتی افزود: در هفته ملی کودک از پخش سریال «بچه زرنگ» در ۵۲ قسمت رونمایی خواهیم کرد. طی چهار سال گذشته همکاران ما در کانون زبان و مؤسسه هنر پویا برای تولید این اثر تلاش کردهاند و قرار است پخش آن از یکی از سکوهای داخلی آغاز شود و فصل اول آن تا زمستان ادامه داشته باشد.
وی همچنین از تولید یک نماهنگ جدید برای کودکان خبر داد و گفت: یکی از هنرمندان درجه یک کشور برای کودکان اثری را آماده کرده و در حال حاضر مراحل نهایی آن در حال انجام است که در هفته ملی کودک از نماهنگ این اثر نیز رونمایی خواهد شد.
معرفی کتابی از دل شاهنامه برای کودکان
علامتی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت معرفی کتاب گفت: هر جا میرویم باید کتاب معرفی شود. این کتاب با عنوان «بستور» برگرفته از شاهنامه ایرانی است که مرحوم مهرداد بهاری آن را نوشته و اکنون در کانون دوباره منتشر شده است.
مدیرعامل کانون گفت: رسالت اصلی کانون، کتاب است؛ اما در کنار کتاب تلاش میکنیم زمینه معرفی، دیدهشدن و استفاده از آثار را نیز فراهم کنیم.
وی با اشاره به اجرای نمایش «بستور» در مرکز تئاتر کانون در بوستان لاله اظهار کرد: این نمایش در حال اجراست و تا پایان مهرماه ادامه خواهد داشت.
علامتی درباره محتوای نمایش توضیح داد: «بستور» روایت کودکی هفتساله در شاهنامه است که در شرایط جنگی، برخلاف تصور سرداران، برای کمک به پدرش وارد میدان میشود.
وی بخشی از این داستان را برای خبرنگاران خواند و گفت: گشتاسب، پادشاه ایران، و سردارانش بر کوهی بلند قرار داشتند و سپاه پادشاه توران در کوه مقابل مستقر بود. میدان جنگ در دامنه کوهها قرار داشت و پهلوان ایرانی، پهلوانان توران را یکی پس از دیگری شکست میداد. سرانجام پادشاه توران جادوگر خود را به نبرد فرستاد و او نیز با جادو پهلوان ایرانی را از پا درآورد.
علامتی ادامه داد: در این شرایط، از میان سپاه ایران، «بستور»، فرزند هفتساله زری، پدر خود، برخاست؛ اما سرداران به او خندیدند. دستور به کمک محور پدر خود بر اسب پدر نشست و به میدان جنگ رفت و بدین ترتیب حماسه دلاوری یک کودک در سپاه ایران شکل گرفت.
وی افزود: این کتاب از سوی کانون در اختیار اصحاب رسانه قرار خواهد گرفت و نسخهای از آن نیز برای تولید یک پویانمایی در واحد سینمایی کانون آماده شده که بهزودی اکران خواهد شد.
«قلب کوچک»؛ بازخوانی اثری از نادر ابراهیمی
علامتی در ادامه کتاب «قلب کوچک» را نیز معرفی کرد و گفت: این کتاب اثری جدید از کانون و چاپ نخست آن است که از نوشتههای نادر ابراهیمی انتخاب و منتشر شده و متناسب با شرایط امروز، اثری ارزشمند برای کودکان و خانوادههاست.
وی با اشاره به مضمون این اثر گفت: در این کتاب آمده است: «خانه مهمانخانه نیست که آدمها بیایند و دو سه ساعت یا دو سه روز در آن بمانند و بعد بروند. قلب لانه گنجشک نیست که در بهار ساخته شود و در پاییز باز شود. قلب فقط جای آدمهای خیلی خیلی خوب است، برای همیشه.»
علامتی در پایان بر تداوم برنامههای فرهنگی و کتابمحور کانون در هفته ملی کودک تأکید کرد.