آریا جوان -
خبرگزاری مهر، گروه استانها- سکینه اسمی: هفتم مهر، روز شمس تبریزی، تنها یک مناسبت تقویمی نیست، فرصتی است برای بازخوانی جایگاه خوی در نقشه گردشگری فرهنگی و عرفانی ایران و بازتعریف ظرفیت هایی که میتواند این شهر را به یکی از مقاصد شاخص گردشگری میراث معنوی در شمال غرب کشور تبدیل کند.
شمس تبریزی تنها نامی در تاریخ عرفان و ادبیات فارسی نیست، نام او بخشی از یک روایت بزرگ فرهنگی است که خوی و قونیه را به یکدیگر پیوند میدهد.
خوی میتواند در مسیر احیای گردشگری عرفانی، از یک مقصد تاریخی به خاستگاه یک مسیر فرهنگی فرامرزی تبدیل شود، مسیری که از بارگاه و یادمان شمس تبریزی در این شهر آغاز شده و تا قونیه، شهر مولانا، امتداد یابد.
پیوند میان نام و اندیشه شمس و مولانا، ظرفیت کم نظیری برای شکلگیری یک برند مشترک گردشگری فرهنگی میان ایران و ترکیه ایجاد کرده است،ظرفیتی که در صورت برنامهریزی، ساماندهی زیرساختها و معرفی حرفهای، میتواند به رونق گردشگری، اقتصاد محلی و تعاملات فرهنگی دو سوی مرز کمک کند.
خوی با یادمان و مجموعه منسوب به شمس و قونیه با میراث مولانا، دو نقطه مهم این روایت هستند؛ دو مقصدی که میتوانند در قالب یک مسیر مشترک گردشگری عرفانی، مخاطبان داخلی و گردشگران خارجی را به دنبالکردن داستان شمس و مولانا دعوت کنند.
«مسیر شمس؛ از خوی تا قونیه» با برگزاری همایش بین المللی میتواند با سامان دهی بارگاه و مجموعه شمس، ایجاد مراکز مطالعاتی و فرهنگی، برگزاری رویدادهای مشترک، توسعه اقامت و خدمات گردشگری و تعریف تورهای تخصصی، فصل تازهای در معرفی ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی خوی رقم بزند
شمس برای خوی صرفاً یک چهره تاریخی و ادبی نیست، نام او بخشی از هویت فرهنگی شهر و سرمایه ای است که میتواند در قالب یک تجربه منسجم گردشگری، مخاطبان داخلی و گردشگران منطقهای و بینالمللی را به این مقصد جذب کند.
در ادبیات نوین گردشگری، میراث فرهنگی زمانی به یک مزیت رقابتی برای مقصد تبدیل میشود که از سطح یک بنای تاریخی یا یک مناسبت فراتر رفته و در قالب «روایت مقصد»، «مسیر گردشگری» و «محصول فرهنگی» به تجربهای قابل عرضه تبدیل شود. خوی با تکیه بر میراث شمس تبریزی، ظرفیت آن را دارد که چنین روایتی را از یک نقطه آغاز و به یک مسیر فرهنگی گستردهتر پیوند دهد؛ مسیری که در امتداد آن، پیوند تاریخی و معنوی شمس و مولانا، خوی را به قونیه متصل میکند.
ایده شکلگیری مسیر یا «نوار عرفانی خوی ـ قونیه» را میتوان در چارچوب گردشگری فرامرزی، دیپلماسی فرهنگی و شبکهسازی میان مقاصد میراثی بررسی کرد. تحقق چنین رویکردی البته صرفاً به برگزاری رویدادهای مناسبتی محدود نمیشود؛ بلکه به برنامهریزی مقصد، حفاظت و معرفی میراث ملموس و ناملموس، توسعه زیرساختهای گردشگری، طراحی بستههای سفر، آموزش جامعه محلی، تقویت خدمات گردشگری و ایجاد روایت مشترک میان دو مقصد نیاز دارد.
از این منظر، روز شمس میتواند نقطه تمرکز یک گفتمان گستردهتر درباره آینده گردشگری خوی باشد، گفتمانی که در آن شمس تبریزی نه فقط موضوع یک آیین سالانه، بلکه محور یک «برند فرهنگی» و خوی نه صرفاً محل یادمان یک شخصیت تاریخی، بلکه بخشی از یک شبکه گردشگری ادبی، عرفانی و میراثی در مقیاس منطقهای تعریف شود. اگر این ظرفیت با برنامهریزی حرفهای و نگاه فراملی همراه شود، مسیر خوی تا قونیه میتواند از یک پیوند تاریخی به یک محصول گردشگری فرهنگی با قابلیت عرضه در بازارهای منطقهای تبدیل شود.
خوی به ویترین گردشگری فرهنگی عرفانی ایران در منطقه تبدیل می شود
معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی گفت: با ساماندهی و افتتاح بارگاه شمس تبریزی در خوی تلاش می شود فصل جدیدی از گردشگری عرفانی، ادبی و فرهنگی نه تنها در منطقه شمال غرب کشور بلکه در منطقه ایجاد شود.
رضا حیدری در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه بارگاه شمس تبریزی در زمینی به مساحت ۳۰ هزار مترمربع در حال احداث است، افزود: این بارگاه با بیش از ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی نیمه مهرماه امسال با حضور مقامات کشوری و استانی به بهره برداری می زسد.
وی ادامه داد: این بارگاه شامل یادمان، بخش اداری، سالن آمفی تئاتر، موزه، کتابخانه و واحد پژوهشی است که تاکنون برای اجرای آن ۲۵۰ میلیارد تومان اعتبار هزینه شده است.
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجانغربی گفت: با تکمیل بارگاه شمس تبریزی در خوی، یکی از زیرساختهای شاخص کشور در حوزه گردشگری ادبی و عرفانی شکل میگیرد و شهرستان را به مقصد گردشگری عرفانی تبدیل میکند.
وی با اشاره به بهره برداری گردشگری از شمس تبریزی و مولانا در شهر قونیه ترکیه و پیوند تاریخی دو شهر قونیه و خوی اضافه کرد: خوی ظرفیت بیشتری برای افزایش گردشگری ادبی و فرهنگی کشور دارد و پیش بینی می شود با بهره برداری از این بارگاه شاهد رشد ۱۰۰ درصدی گردشگری در منطقه و خوی باشیم.
گردشگری ادبی و عرفانی یکی از ظرفیتهای مهم برای توسعه مقصدهای گردشگری
حیدری خاطرنشان کرد: بر همین اساس، ساخت وسازهای جدید در بخشهایی از محدوده که با آثار تاریخی تداخل نداشت، انجام شد و با همکاری شهرداری و شورای شهر خوی حدود ۷۰۰۰ مترمربع از اراضی این مجموعه آزادسازی شد.
وی با اشاره به آغاز عملیات اجرایی پروژه در حدود سال ۱۳۹۵، گفت: این مجموعه اکنون بیش از سه هزار مترمربع فضای مسقف دارد و عملیات اجرایی آن همچنان در حال انجام است و با تکمیل آن، یکی از مجموعههای مهم کشور در حوزه گردشگری ادبی و عرفانی در خوی شکل خواهد گرفت.
وی گردشگری ادبی و عرفانی را یکی از ظرفیتهای مهم برای توسعه مقصدهای گردشگری دانست و اظهار کرد: در کشور نمونههای موفقی از این نوع گردشگری در شهرهایی مانند شیراز و اصفهان با محوریت آرامگاه حافظ و سعدی و همچنین در دیگر نقاط کشور وجود دارد و شخصیتهای ادبی و عرفانی و محل آرامگاه آنان، به یکی از عناصر اصلی هویت گردشگری این شهرها تبدیل شده است.
حیدری با بیان اینکه ۱۵ مهرماه بارگاه شمس تبریزی مورد بهره برداری قرار می گیرد، گفت: ۱۶ و ۱۷ مهرماه نیز همایش بین المللی شمس تبریزی و مولانا با حضور اندیشمندان برجسته بین المللی در خوی برگزار می شود.
معاون گردشگری میراث فرهنگی آذربایجان غربی افزود: بارگاه شمس تبریزی نیز میتواند چنین نقشی را برای خوی و آذربایجانغربی ایفا کند؛ بهویژه اینکه شمس تبریزی در پیوندی عمیق با مولانا و جریان عرفان و ادبیات فارسی قرار دارد و شخصیت او برای علاقهمندان این حوزه در ایران و سایر کشورها شناخته شده است.
ظرفیت شمس تبریزی خوی مورد غفلت واقع شده است
وی ادامه داد: شواهد باستانشناسی همچنین به دورههای بعدی از جمله دوره ایلخانی بازمیگردد و در مطالعات انجامشده، بقایای بخشهایی از سازههای تاریخی پیرامون مناره نیز شناسایی شد.
معاون گردشگری میراث فرهنگی آذربایجانغربی با اشاره به مستندات تاریخی موجود درباره مناره شمس تبریزی گفت: در کتابی که مربوط به دوره عثمانی است و توسط مطراقچی در استانبول تهیه شده، نقشهای از شهر خوی ارائه شده که در آن منارهای با عنوان مناره شمس تبریزی و مجموعهای از ساختمانها در اطراف آن به تصویر کشیده شده است؛ بخشی از بقایای همین ساختارها نیز در جریان گمانهزنیهای باستانشناسی شناسایی شد.
وی با اشاره به جایگاه قونیه در گردشگری مرتبط با مولانا و شمس تبریزی گفت: قونیه امروز پذیرای شمار زیادی از گردشگران از نقاط مختلف جهان است که با علاقه به مولانا و شمس تبریزی به این شهر سفر میکنند و این ظرفیت به رونق گردشگری فرهنگی، ادبی و عرفانی در ترکیه کمک کرده است.
حیدری خاطرنشان کرد: در سالهای گذشته، ظرفیت تبریزی در خوی آنگونه که شایسته این شخصیت و پیشینه تاریخی و فرهنگی بود مورد توجه قرار نگرفته بود، اما اکنون با ایجاد این مجموعه، امکان شکلگیری فضایی در شأن این جایگاه تاریخی فراهم شده است.
وی ادامه داد: بارگاه شمس تبریزی میتواند به محلی برای معرفی فرهنگ ایرانی، بهویژه در حوزه ادبیات و عرفان، تبدیل شود و با تکمیل و بهرهبرداری از این مجموعه، زمینه حضور گردشگران علاقهمند از سراسر کشور و همچنین گردشگران خارجی در خوی بیش از گذشته فراهم خواهد شد.
بارگاه شمس آغازگر فصل جدیدی در گردشگری دینی و عرفانی کشور است
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی گفت: چشمانداز ما برای بارگاه شمس، محدود به مرزهای ایران نیست، بهرهبرداری از این بارگاه، آغازگر فصل جدیدی در گردشگری دینی و عرفانی کشور است.
مرتضی صفری در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: ما در حال ترسیم یک «خط سیر عرفانی و مذهبی» هستیم، مسیری که از مسجد جامع هزارساله ارومیه آغاز میشود، در بارگاه شمس خوی به اوج میرسد و به قرهکلیسای چالدران و کلیسای زور زور ماکو پیوند میخورد، این مسیر، نمادی از گفتوگوی تمدنها، ادیان و آیینهاست.
وی خاطرنشان کرد: این بارگاه تبدیل به پیشران توسعه گردشگری فرهنگی، مذهبی و عرفانی شده و تحول گردشگری را نه تنها در خوی و آذربایجان غربی بلکه در سراسر ایران اسلامی به ارمغان آورد.
مدیرکل میراث آذربایجان غربی با بیان اینکه بخش فرهنگی بارگاه شمس به ۵۰ میلیارد تومان اعتبار نیازمند است، گفت: برای تجهیز بخشهای تخصصی فرهنگی و علمی بارگاه شمس تبریزی به ۵۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است.
صفری در خصوص تکمیل پروژه بارگاه شمس تبریزی در خوی از تکمیل بخش ابنیه این بارگاه خبرداد و گفت: این پروژه با پیشرفت فیزیکی ۹۴ درصد در مرحله تجهیز بخشهای فرهنگی و علمی قرار دارد.
وی افزود: تاسیسات و برق رسانی مجموعه همزمان با ساخت نما در حال انجام است، بیش از ۵۰ درصد از کف سازی انجام شده و سایر بخشها نیز با سرعت بالایی در دو شیفت در حال اجراست.
صفری بااشاره به شتابدهی در تکمیل این پروژه برای افتتاح در مهرماه، گفت: در این راستا عوامل اجرایی از ۱۵ نفر به ۱۴۳ نفر افزایش یافته است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان در خصوص اعتبارات هزینه شده برای این بارگاه خاطرنشان کرد: ۲۵٠ میلیارد تومان برای احداث بارگاه هزینه شده است و برای تجهیز کتابخانه، گالری و پژوهشکده این بارگاه به ۵۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است.
وی همچنین از تشکیل ستاد برگزاری مراسم افتتاحیه در قالب ۹ کمیته تخصصی خبرداد و احداث بارگاه شمس را گامی مهم در مسیر توسعه گردشگری و فرهنگی خوی دانست و افزود: بی شک بهرهبرداری از بارگاه شمس تبریزی، فصل جدیدی را در گردشگری دینی و عرفانی استان آغاز خواهد کرد.
نوار عرفانی خوی تا قونیه تکمیل می شود
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز روز گذشته در جمع شورای معاونان گفت: با افتتاح بارگاه شمس، نوار عرفانی تکمیل میشود. ما میخواهیم از خوی تا قونیه را احیا کنیم.
سید رضا صالحی امیری اظهار کرد: هدف ما احیای گردشگری عرفانی است، باید از ظرفیت این محور فرهنگی و معنوی برای توسعه گردشگری بهره گرفت.
وی با اشاره به پیشرفت ۹۵ درصدی بارگاه شمس تبریزی افزود: کار برزرگی برای بارگاه شمس انجام شده است، پروژهای که ۱۵ سال ادامه داشت در دو، سه ماه جمع شد.
استاندار آذربایجان غربی نیز در نشست هماهنگی برگزاری همایش بین المللی شمس و مولانا در خوی گفت: استاندار آذربایجان غربی گفت: توسعه گردشگری باید همزمان با تقویت زیرساختها و در کنار ظرفیتهایی همچون مرز، تجارت و معادن دنبال شود تا زمینه تحقق توسعه متوازن در استان فراهم شود.
رضا رحمانی با تأکید بر اهمیت افتتاح یادمان شمس تبریزی، این رویداد را نقطه آغاز یک حرکت فرهنگی تازه در استان دانست و گفت: این آیین یک رویداد بزرگ فرهنگی است.
وی با بیان اینکه افتتاح یادمان شمس تبریزی از دو منظر زیرساختی و فرهنگی اهمیت دارد، افزود: انجام سریع و بدون وقفه تمامی اقدامات اجرایی این پروژه و فراهمکردن مقدمات حضور مهمانان داخلی و خارجی برای این رویداد فرهنگی ضروری است.
بارگاه شمس تبریزی با به قطب علمی و فرهنگی کشور تبدیل میشود
مشاور وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گفت: بارگاه شمس تبریزی با کتابخانه، اندیشگاه و نگارخانه به قطب علمی و فرهنگی کشور تبدیل میشود.
امین عارف نیا از پیشرفت ۹۵ درصدی پروژه بارگاه شمس تبریزی در خوی خبر داد و اظهار کرد: این مجموعه با تکمیل عملیات اجرایی و تدارک برنامهای گسترده با مشارکت نهادهای فرهنگی و هنری کشور، ۱۵ مهرماه در آیینی باشکوه و با حضور مقامات ملی و بینالمللی افتتاح میشود.
وی با تشریح آخرین وضعیت اجرایی و برنامههای فرهنگی و بینالمللی آیین گشایش بارگاه شمس تبریزی در شهرستان خوی، اظهار کرد: این پروژه با همت وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سازمان برنامه و بودجه و استانداری آذربایجان غربی، در ماههای گذشته با شتاب قابل توجهی پیگیری شده و با تحقق ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی، در آستانه بهرهبرداری قرار دارد.
عارف نیا افزود: بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، بارگاه شمس تبریزی ۱۵ مهرماه طی آیینی باشکوه گشایش خواهد یافت و با بهرهبرداری از این مجموعه، ظرفیت جدید و اثرگذاری در عرصه میراثفرهنگی، گردشگری فرهنگی و معرفی میراث عرفانی ایران در اختیار علاقهمندان، پژوهشگران و فعالان این حوزه قرار میگیرد.
وی با اشاره به رویکرد فرهنگی و هنری آیین افتتاح بارگاه شمس تبریزی گفت: برنامهریزی برای این رویداد با مشارکت فعال معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجموعههای تخصصی هنری، از جمله انجمن موسیقی ایران، انجمن هنرهای نمایشی و مؤسسه هنرهای تجسمی، در حال انجام است.
مشاور وزیر میراثفرهنگی همچنین از برپایی نمایشگاهی با محوریت شمس تبریزی و مولانا خبر داد و اظهار کرد: نگارخانه این مجموعه با مشارکت موزه هنرهای معاصر گشایش خواهد یافت و نمایشگاهی باشکوه با موضوع شمس تبریزی و مولانا در ایام افتتاحیه در این مکان برپا میشود.
مشاور وزیر میراث فرهنگی با تاکید بر اینکه بهرهبرداری از بارگاه شمس تبریزی فقط به افتتاح یک بنای تاریخی و فرهنگی محدود نمیشود، اظهار کرد: تجهیز کتابخانه و شکلگیری زیرساختهای علمی و پژوهشی مجموعه بهعنوان یکی از محورهای اصلی برنامه بهرهبرداری در دستور کار قرار گرفته است.
تبدیل کتابخانه شمس تبریزی خوی به پایگاه مطالعاتی و فرهنگی شمس و مولان
مدیرکل کتابخانههای عمومی آذربایجانغربی با بیان اینکه رویکرد این مجموعه، تبدیل تدریجی کتابخانه شمس به یک پایگاه مطالعاتی و فرهنگی است، تصریح کرد: این کتابخانه در کنار ایفای نقش بهعنوان یک کتابخانه عمومی، میتواند به پایگاهی برای مطالعه و پژوهش در حوزه شمس، مولانا، عرفان ایرانی و میراث فکری مرتبط با این حوزه تبدیل شود.
خدیجه معصومی ا اظهار کرد: بیش از ۵۰ میلیارد ریال از منابع نهاد کتابخانههای عمومی کشور برای تجهیز کتابخانه شمس تبریزی خوی اختصاص یافته که علاوه بر تأمین منابع، تجهیز بخشهای تخصصی و مطالعاتی این کتابخانه را نیز شامل میشود.
وی افزود: این اعتبار صرفاً برای خرید کتاب اختصاص نیافته و تأمین و نصب قفسهها، تجهیز مخزن، سالنهای مطالعه، بخش پژوهشگران، نشریات، کودک و نوجوان و منابع دیجیتال را نیز دربرمیگیرد.
مدیرکل کتابخانههای عمومی آذربایجانغربی با اشاره به فعالیت فعلی کتابخانه با بیش از ۸ هزار جلد کتاب، گفت: ظرفیت مخزن برای پذیرش مجموعههای جدید و توسعه فیزیکی از پتانسیل بالایی برخوردار است و بیش از نیمی از منابع موجود نیز به حوزههای تخصصی مرتبط با شمس تبریزی، مولانا، عرفان، ادبیات و موضوعات مرتبط اختصاص دارد.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان با بیان اینکه این مجموعه در فضایی حدود ۴۰۰ مترمربع احداث شده، اظهار کرد: مخزن، سالنهای مطالعه، بخش پژوهشگران، نشریات، کودک و نوجوان و منابع دیجیتال را دربرمیگیرد.
معصومی همچنین از برنامهریزی برای گردآوری منابع ارزشمند و خاص مرتبط با شمس تبریزی و مولانا خبر داد و گفت: در کنار منابع چاپی جدید، به دنبال شکلدهی مجموعهای از نسخههای ارزشمند، چاپهای قدیمی، اسناد و آثار پژوهشی مرتبط هستیم و در ادامه، دیجیتالسازی این منابع نیز میتواند در دستور کار قرار گیرد.
وی با اشاره به بهرهبرداری همزمان کتابخانه با افتتاح بارگاه شمس تبریزی در ۱۵ مهرماه، گفت: آغاز فعالیت این مجموعه میتواند زمینه حضور بیشتر علاقهمندان به شمس، گردشگران فرهنگی، دانشجویان و پژوهشگران را فراهم کند و پس از مشخص شدن الگوی واقعی مراجعه، توسعه خدمات بر اساس آمار و نیاز مخاطبان دنبال خواهد شد.
خوی و قونیه بیش از ۲۰ سال است در پیوند هستند
معاون اداره کل و مدیر اداره توریسم و گردشگری قونیه گفت: شهر قونیه و خوی بیش از ۲۰ سال است که پیوند فرهنگی و هنری و گردشگری برقرار کردهاند.
مهمت یوندل اظهار کرد: شهر قونیه و خوی بیش از ۲۰ سال است روابط فرهنگی و هنری و گردشگری باهم برقرار کردهاند و همه ساله همایشها و کنسرتهای موسیقی با محوریت پیوند فرهنگی خوی قونیه در مراکز فرهنگی و هنری قونیه با استقبال علاقمندان و گردشگران از سراسر جهان برگزار میشود.
وی با اشاره به کنسرتهای محمدرضا شجریان، شهرام ناظری و وحید تاج در قونیه که تاثیر بسیاری در تحکیم پل دوستی و فرهنگی بین خوی و قونیه داشته است، گفت: امسال به دعوت استاندار آذربایجان غربی در همایش شمس و افتتاحیه بارگاه شمس در خوی حضور خواهیم داشت تا دوستی و برادریمان با مردم ایران و شهر خوی را اعلام کنیم.
این مسئول شهر قونیه بیان کرد: فرهنگ و هنر و عشق و دوستی مرز نمیشناسد و اشتراکات فرهنگی بین خوی و قونیه موجب ارتباطات قوی بین دو شهر شده است.
وجه تاریخی خوی و قونیه بخاطر شمس و مولانا فرصتی برای توسعه گردشگری ادبی،عرفانی و فرهنگی در خوی رقم زده است امید که این فرصت زمینه ساز توسعه گردشگری فرهنگی در کشور باشد.