آریا جوان -
به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، فرطوسی در مراسم بزرگداشت روز جهانی میراث فرهنگی ناملموس که در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد، با اشاره به پیوند دیرینه تمدن‌های بشری با منابع آب اظهار کرد: تمدن‌های بزرگی همچون تمدن ایران، میان‌رودان و مصر باستان در کنار رودخانه‌ها و منابع آبی شکل گرفتند و در گذر زمان، نظام‌های پیچیده‌ای از دانش، مهارت، شیوه‌های معیشت، مدیریت آب و سازمان‌های اجتماعی و فرهنگی را پدید آوردند.
وی افزود: در ایران با توجه به تنوع اقلیمی و گستردگی مناطق خشک و نیمه‌خشک، آب همواره نقشی محوری در شکل‌گیری شیوه‌های زندگی، باورها، آیین‌ها، معماری و معیشت جوامع داشته است.
پاسداری از میراث ناملموس؛ فراتر از حفظ سنت‌ها
فرطوسی با اشاره به کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس تصریح کرد: در این کنوانسیون به‌جای مفهوم حفاظت به معنای تثبیت و نگهداری صرف، از مفهوم پاسداری استفاده شده است تا ماهیت زنده، پویا و در حال تحول این میراث مورد تأکید قرار گیرد.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران ادامه داد: پاسداری از میراث ناملموس مجموعه‌ای از اقدامات شامل شناسایی، مستندسازی، پژوهش، حمایت، ترویج و فراهم کردن زمینه انتقال آن به نسل‌های آینده را در بر می‌گیرد. این فرایند باید از طریق آموزش رسمی و غیررسمی دنبال شود تا میراث فرهنگی در زندگی روزمره جوامع استمرار یابد.
وی با اشاره به اهمیت آموزش میراث فرهنگی به نسل جوان گفت: پاسداری از میراث تنها به معنای تثبیت سنت‌ها در شکل تاریخی آنها نیست، بلکه باید شرایط انتقال بین‌نسلی و حفظ پیوند این میراث با زندگی امروز فراهم شود.
تیرگان؛ میراث مشترک ایران و ارمنستان برای پاسداشت آب و باران
فرطوسی با اشاره به پرونده مشترک ایران و ارمنستان برای ثبت آیین تیرگان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو اظهار کرد: آیین تیرگان نمونه ارزشمندی از همکاری فرهنگی دو کشور همسایه و هدیه مشترک ایران و ارمنستان به جهان برای پاسداشت آب و باران است.
وی با بیان اینکه این آیین در جوامع محلی مختلف ایران، از مازندران و گیلان تا فرهنگ تاتی، دیلمان و سنگسر، با جلوه‌های گوناگون استمرار یافته است، افزود: تیرگان علاوه بر بزرگداشت آب و باران، بستری برای شادی جمعی، گردهمایی، تعامل میان نسل‌ها و تقویت پیوندهای اجتماعی است.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران همچنین مشارکت زنان در برگزاری و تداوم آیین‌های فرهنگی را از ویژگی‌های مهم این میراث دانست و گفت: در بسیاری از جشن‌ها و آیین‌های ایرانی، نقش زنان در حفظ و انتقال سنت‌ها و تقویت همبستگی اجتماعی برجسته است.
دانش بومی آب؛ راهکاری برای تاب‌آوری در برابر بحران‌های اقلیمی
وی با اشاره به چالش‌های زیست‌محیطی جهان از جمله تغییرات اقلیمی، کم‌آبی و افزایش آسیب‌پذیری جوامع در برابر بحران‌های محیطی خاطرنشان کرد: میراث فرهنگی ناملموس بازتاب رابطه تاریخی انسان با طبیعت و منبعی ارزشمند از دانش و تجربه‌هایی است که جوامع طی نسل‌ها برای سازگاری با محیط طبیعی خود توسعه داده‌اند.
فرطوسی با اشاره به معیشت‌های سنتی جوامع وابسته به تالاب‌ها، از جمله ماهیگیری و صنایع دستی مبتنی بر نی‌بافی، این تجربه‌ها را دارای ظرفیت ارزشمند برای تقویت جوامع محلی و تحقق اهداف توسعه پایدار دانست.
وی همچنین با تأکید بر جایگاه دانش سنتی قنات در تمدن ایرانی گفت: قنات‌ها از نگاه یونسکو صرفاً سازه‌های مهندسی تاریخی نیستند، بلکه مجموعه‌ای از دانش فنی، باورهای فرهنگی و اجتماعی و مهارت‌های تخصصی را در خود جای داده‌اند که نشان‌دهنده توانایی انسان در سازگاری با شرایط اقلیمی و مدیریت منابع محدود آب است.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران افزود: امروز که تاب‌آوری سرزمین در برابر بحران‌ها و چالش‌های محیطی اهمیت بیشتری یافته است، باید میراث ناملموس را نه صرفاً یادگارهایی متعلق به گذشته، بلکه منابعی برای یادگیری، نوآوری و مواجهه با مسائل آینده بدانیم.