آریا جوان -
خبرگزاری مهر - گروه جامعه: وقتی نام مریخ به میان میآید، ذهن بسیاری از ما به سمت تصاویر منتشرشده از مأموریتهای فضایی ناسا میرود؛ سرزمینی خشک، بیگیاه و پر از شیارها و پستیوبلندیهای عجیب. اما برای دیدن منظرهای شبیه مریخ، لازم نیست هزاران کیلومتر از زمین فاصله بگیریم. در جنوب شرقی ایران، جایی میان چابهار و گواتر، رشتهای از کوههای شگفتانگیز قرار گرفته که سالهاست با نام «کوههای مریخی» یا «کوههای مینیاتوری» شناخته میشوند؛ پدیدهای طبیعی که بسیاری از کارشناسان آن را یکی از متفاوتترین جاذبههای زمینشناسی ایران میدانند.
این کوهها در حدود ۴۰ تا ۵۰ کیلومتری شرق چابهار و در مسیر ساحلی گواتر قرار دارند. مسافری که در این جاده حرکت میکند، در سمت راست خود دریای عمان را میبیند و در سمت چپ با دیوارههایی از کوههای خاکستری و سفیدرنگ روبهرو میشود که انگار با خطکش و قلمتراش شکل گرفتهاند. شیارهای عمیق، تیغههای نوکتیز و نبود پوشش گیاهی، منظرهای خلق کرده که در کمتر نقطهای از ایران میتوان مشابه آن را دید.
سرزمینی که روزی زیر آب بود
زمینشناسان معتقدند بخش مهمی از این کوهها از رسوبات دریایی شکل گرفته است. بقایای جانداران دریایی، رسوبات آهکی، ماسه و خاک رس طی میلیونها سال در این منطقه انباشته شده و سپس بر اثر فرسایش باد و باران به شکل امروزی درآمدهاند. به همین دلیل هنوز هم در بخشهایی از این کوهها میتوان نشانههایی از حیات دریایی گذشته را مشاهده کرد.
همین ویژگیها باعث شده که این منطقه در رده پدیدههای موسوم به «بدلند» یا زمینهای فرسایشی قرار گیرد؛ عوارضی طبیعی که در نقاط محدودی از جهان دیده میشوند و به دلیل ظاهر غیرمعمول خود، مورد توجه زمینشناسان و گردشگران قرار دارند.
آیا مشابه این کوهها در جهان وجود دارد؟
پاسخ مثبت است. در آمریکا، بهویژه در منطقه بدلندز ایالت داکوتای جنوبی، در بخشهایی از شیلی، استرالیا و اسپانیا نیز مناظر مشابهی دیده میشود. اما آنچه کوههای مریخی چابهار را متمایز میکند، همجواری آنها با دریاست.
در بسیاری از نمونههای جهانی، چنین عوارضی در دل بیابان یا مناطق خشک قرار گرفتهاند؛ اما در چابهار، گردشگر همزمان با تماشای کوههایی شبیه مریخ، چشمانداز آبی دریای عمان را نیز مقابل خود دارد. همین تضاد کمنظیر میان کوه و اقیانوس، یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی این منطقه در حوزه گردشگری به شمار میرود.
جادهای که خودش یک جاذبه گردشگری است
بسیاری از گردشگران معتقدند جذابیت کوههای مریخی فقط به مقصد محدود نمیشود، بلکه مسیر رسیدن به آنها نیز بخشی از تجربه سفر است. جاده چابهار به گواتر از یک سو به دریای عمان و از سوی دیگر به رشته کوههای مینیاتوری میرسد؛ مسیری که در کنار تالاب صورتی لیپار، جنگلهای حرا و بندر گواتر، یکی از زیباترین محورهای طبیعتگردی ایران را شکل داده است.
در بسیاری از کشورهای دنیا، چنین مسیرهایی به عنوان «جادههای گردشگری» شناخته میشوند و سالانه میلیونها دلار درآمد ایجاد میکنند. کارشناسان معتقدند مسیر چابهار - گواتر نیز ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مشهورترین جادههای گردشگری خاورمیانه را دارد.
مسئولان چه میگویند؟
ظرفیت گردشگری این منطقه موضوعی نیست که فقط گردشگران درباره آن صحبت کنند. عزتالله ضرغامی، وزیر وقت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در سفر به چابهار از کوههای مینیاتوری و سواحل مکران به عنوان مناطقی با «ظرفیت بسیار بالای اکوتوریسم» یاد کرد و گفت باید زیرساختها و پروژههای گردشگری لازم برای بهرهبرداری از این ظرفیتها فراهم شود.
وی همچنین تأکید کرده بود که سواحل مکران و کوههای مینیاتوری میتوانند در آینده به یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری کشور تبدیل شوند.
همچنین مسئولان محلی حوزه گردشگری چابهار اعلام کردهاند که سواحل مکران سالانه میزبان بیش از یک میلیون گردشگر است و توسعه زیرساختهای اقامتی، تفریحی و خدماتی میتواند این عدد را بهمراتب افزایش دهد.
چرا ایرانیها باید این مقصد را جدی بگیرند؟
گردشگری ایران سالهاست حول چند مقصد شناختهشده مانند شمال کشور، اصفهان، شیراز و مشهد میچرخد. در حالی که نسل جدید گردشگران به دنبال تجربههای متفاوتتر هستند؛ تجربههایی که در شبکههای اجتماعی دیده شوند، حس کشف داشته باشند و با طبیعت بکر پیوند بخورند.
کوههای مریخی دقیقاً چنین ویژگیهایی دارند. این منطقه نه تنها برای طبیعتگردان و عکاسان جذاب است، بلکه میتواند مقصدی ویژه برای گردشگران ماجراجو، علاقهمندان به زمینشناسی و حتی تولیدکنندگان محتوا باشد. بسیاری از تصاویری که از این منطقه منتشر میشود، در نگاه اول بیشتر به عکسهای سیاره مریخ شباهت دارد تا نقطهای در ایران.
گنجی که هنوز ناشناخته مانده است
در حالی که کشورهای مختلف جهان برای ساخت جاذبههای مصنوعی میلیاردها دلار هزینه میکنند، طبیعت در جنوب ایران یکی از عجیبترین چشماندازهای خود را رایگان در اختیار گردشگران قرار داده است. با این حال، کوههای مریخی هنوز فاصله زیادی تا جایگاه واقعی خود در صنعت گردشگری ایران دارند.
اگر توسعه زیرساختها، معرفی رسانهای و سرمایهگذاری گردشگری در سواحل مکران با جدیت دنبال شود، بعید نیست در سالهای آینده نام کوههای مریخی چابهار در کنار شناختهشدهترین جاذبههای طبیعی منطقه قرار گیرد؛ جایی که گردشگر میتواند صبح را در میان کوههایی شبیه مریخ آغاز کند و غروب را کنار آبهای اقیانوسی دریای عمان به پایان برساند؛ تجربهای که نه در هر نقطه ایران و نه در بسیاری از نقاط جهان به سادگی قابل تکرار نیست.