آریا جوان -
به گزارش خبرنگار مهر، در میان انبوه کتابهایی که واقعه عاشورا را برای مخاطبان کودک و نوجوان روایت کردهاند، برخی آثار تلاش میکنند به جای بازگویی مستقیم وقایع، از زبان شعر و تصویر به سراغ این حادثه بروند؛ زبانی که بیش از آنکه روایتگر تاریخ باشد، احساس و تخیل مخاطب را درگیر میکند. «یک دختر بیگوشواره» سروده شاهین رهنما با تصویرگری ملیحه احمدی، از همین جنس آثار است؛ مجموعهای از شعرهای آیینی که تلاش میکند نوجوان امروز را با بخشهایی از واقعه کربلا و شخصیتهای آن آشنا کند.
این کتاب که در گروه ادبیات آیینی و شعر نوجوان قرار میگیرد، با شعرهایی چون «تکرار خورشید»، «تشنهتر»، «پرواز اول»، «شرم»، «دختر ماه» و «روی نیزه»، روایتی شاعرانه از صحنهها و شخصیتهای عاشورا ارائه میدهد. روایتهایی کوتاه، تصویری و احساسی که بیش از آنکه به شرح جزئیات تاریخی بپردازند، فضای عاطفی و انسانی این واقعه را برای مخاطب نوجوان بازآفرینی میکنند.
عاشورا، فراتر از آنچه شنیدهایم
برای بسیاری از نوجوانان، آشنایی با واقعه عاشورا بیشتر از طریق مجالس سوگواری، نوحهها و روایتهای شفاهی شکل گرفته است. «یک دختر بیگوشواره» تلاش میکند با بهرهگیری از ظرفیت شعر، تصویری متفاوت از این واقعه ارائه کند؛ تصویری که در آن، شخصیتها و صحنهها نه در قالب گزارش تاریخی، بلکه در قالب تصویرهای شاعرانه و احساسبرانگیز بازسازی میشوند.
شاهین رهنما در این مجموعه، از زبان ساده و آهنگین استفاده کرده و کوشیده است مفاهیم دشوار و سنگین عاشورا را به زبانی نزدیکتر به ذهن نوجوانان بیان کند. در این میان، تصویرگریهای ملیحه احمدی نیز نقش مهمی در شکلگیری فضای کتاب دارند و به شعرها، رنگ و بوی بصری بخشیدهاند.
روضهای کوتاه در قاب شعر و تصویر
یکی از ویژگیهای کتاب، کوتاهی و ایجاز شعرهاست. شعرها در عین کوتاه بودن، تلاش میکنند بار معنایی و عاطفی خود را حفظ کنند. کنار هم قرار گرفتن واژهها، فضایی را شکل میدهد که برخی مخاطبان از آن به عنوان «روضهای مصور» یاد کردهاند؛ روضهای که نه با روایت طولانی، بلکه با چند سطر کوتاه، تصویری از واقعه را پیش روی خواننده قرار میدهد.
نمونهای از این نگاه را میتوان در شعر «شرم» دید؛ جایی که شاعر با چند عبارت کوتاه، تصویری از بازگشت اسب حضرت عباس (ع) ترسیم میکند:
مشک آب
آفتاب
هر دو خجالتزده
اسب عمو
بیسوار
آمده
این نوع بیان، شعر را به فضایی نزدیک میکند که هم قابلیت خوانده شدن برای نوجوانان را دارد و هم میتواند مورد توجه مداحان نوجوان قرار گیرد.
عنوانی که به یک روایت اشاره دارد
نام کتاب «یک دختر بیگوشواره» برگرفته از یکی از بخشهای همین مجموعه است، اما فضای کلی اثر محدود به این عنوان نیست. هر شعر، به گوشهای از واقعه عاشورا اشاره دارد و مخاطب را با شخصیتها و لحظههای مختلف این حادثه همراه میکند.
از تشنگی و وداع گرفته تا شهادت و اسارت، شاعر تلاش کرده است هر بار از زاویهای متفاوت به واقعه نگاه کند و در عین حال، از زبان عاطفی و تصویری فاصله نگیرد.
پیوند شعر و تصویر برای مخاطب نوجوان
یکی از نقاط قوت کتاب، همراهی شعرها با تصویرگریهای ملیحه احمدی است. تصویرها در این اثر، صرفاً نقش تزئینی ندارند، بلکه بخشی از روایت محسوب میشوند و به انتقال حس شعرها کمک میکنند.
این ترکیب باعث شده کتاب علاوه بر نوجوانان، برای گروههای سنی پایینتر نیز جذابیت بصری داشته باشد و امکان برقراری ارتباط با محتوای آن آسانتر شود.
کتابی که مورد توجه داوران قرار گرفت
«یک دختر بیگوشواره» علاوه بر استقبال مخاطبان، در برخی رویدادهای ادبی نیز مورد توجه قرار گرفته است. این کتاب به عنوان اثر برگزیده بخش شعر کودک و نوجوان سومین دوره کتاب سال عاشورا معرفی شد و همچنین در فهرست نامزدهای نهایی شانزدهمین دوره جایزه قلم زرین قرار گرفت.
این موفقیتها نشان میدهد که اثر شاهین رهنما توانسته در حوزه شعر آیینی کودک و نوجوان جایگاهی قابل توجه پیدا کند.
«یک دختر بیگوشواره» را میتوان تلاشی برای بازخوانی عاشورا با زبان شعر دانست؛ زبانی که در آن، تصویر، احساس و موسیقی کلمات، نقش مهمی در انتقال مفهوم دارند. شاهین رهنما در این مجموعه، به جای روایت مستقیم وقایع، مخاطب نوجوان را به تماشای صحنههایی کوتاه اما تأثیرگذار دعوت میکند؛ صحنههایی که از دل شعر عبور میکنند و به خاطره و احساس تبدیل میشوند.
«یک دختر بیگوشواره» سروده شاهین رهنما در ۲۴صفحه از سوی انتشارات بهنشر منتشر شده است.